Европската комисија одобри три нови прекугранични проекти за обновлива енергија – WIND, DEPLOY и ZEGA-LINNK, кои добиваат официјален статус на Cross-Border Renewable Energy Projects (CB RES) во рамките на Connecting Europe Facility.
Проектите поврзуваат енергетски системи и потрошувачи во Украина и Романија, Полска и Германија, како и Австрија и Германија, а опфаќаат ветерна и соларна енергија, производство на обновлива топлина, геотермална енергија и топлински пумпи.
Со нивното додавање и повлекувањето на проектот PONTIS, европската листа сега содржи 15 прекугранични ОИЕ проекти.
650 MW ветерен проект меѓу Украина и Романија
Најголемиот од трите нови проекти е WIND – Wind Integration for Network Decarbonization, прекуграничен проект меѓу Украина и Романија.
Предвидена е изградба на 650 MW копнен ветерен парк во регионот Полтава во Украина, со производство на електрична енергија наменето и за извоз кон Романија.
Според Европската комисија, проектот треба да произведува околу 2 TWh електрична енергија годишно.
Проектот е особено значаен и поради поврзувањето на украинскиот електроенергетски сектор со пазарот на ЕУ. Украина и Молдавија се синхронизирани со континенталната европска електроенергетска мрежа од 2022 година, а новите производни капацитети и прекугранични проекти дополнително ја зголемуваат важноста на регионалната мрежна инфраструктура.
Вториот проект, DEPLOY, воспоставува прекугранична енергетска платформа меѓу Полска и Германија.
На полската страна, во Gubin, се планирани 115 MW ветерни електрани и 65 MW фотонапонски капацитети, односно вкупно 180 MW ОИЕ.
Произведената електрична енергија ќе се користи и за производство на топлинска енергија, која ќе биде достапна за индустриски потрошувачи преку границата во Германија и ќе придонесе за декарбонизација на системот за централно греење во Guben.
Геотермална енергија ќе ги поврзе Австрија и Германија
Третиот проект, ZEGA-LINNK, се развива меѓу Braunau во Австрија и Simbach во Германија, каде што прекугранична мрежа за централно греење функционира повеќе од две децении.
Проектот предвидува инсталирање топлинска пумпа од 5 MW во Simbach, како и развој на нов геотермален извор со моќност од 12 до 15 MW во Braunau.
Целта е да се намали употребата на природен гас за покривање на врвната побарувачка за топлинска енергија. Прекуграничната мрежа ќе овозможи вишоците од геотермалното производство во една земја да се користат во другата, а двата системи меѓусебно да обезбедуваат дополнителна сигурност.
Статусот отвора пристап до европско финансирање
Добивањето CB RES статус е важно затоа што проектите сега стануваат подобни за финансиска поддршка за студии и изградба преку CEF Energy.
Механизмот располага со приближно €875 милиони за периодот 2021–2027 и е наменет токму за проекти кај кои прекуграничната соработка овозможува поефикасна изградба и користење на обновливите извори.
Покрај директниот пристап до идните повици за финансирање, статусот треба да обезбеди поголема инвестициска сигурност и институционална поддршка за реализација на проектите.
Следниот, шести повик за CB RES статус е отворен до 6 октомври 2026, а тоа е последниот повик во рамките на актуелната финансиска рамка на ЕУ 2021–2027.
ECI

