ACER: Европа влегува во зимата со 75% пополнети складишта за гас и зголемени ценовни ризици

октомври 28, 2026

Европската Унија влегува во зимската сезона 2026/2027 со складишта за природен гас пополнети на 75%, значително под историскиот просек, додека нарушувањата во глобалното снабдување со течен природен гас (LNG) дополнително ги зголемуваат ценовните притисоци. Според најновиот мониторинг-извештај на Агенцијата на Европската Унија за соработка на енергетските регулатори (ACER), конфликтот на Блискиот Исток ја зголемил европската сметка за увоз на природен гас за проценети 18 до 33 милијарди евра.

Извештајот, објавен на 27 октомври, ги анализира случувањата на европскиот пазар на гас во текот на летото 2026 година и ризиците за сигурноста на снабдувањето во претстојната зима. Особено се издвојуваат побавното полнење на складиштата, зголемената зависност од американски LNG и растечката потрошувачка на гас за производство на електрична енергија.

Складиштата се под историскиот просек, а цената на полнењето расте

На 21 октомври 2026 година, европските подземни складишта за природен гас биле пополнети на 75%. На крајот од претходната зимска сезона, резервите изнесувале само 28% од капацитетот, во споредба со 34% една година претходно и деветгодишен просек од околу 40%.

Побавното полнење во текот на летото било последица на повисоките увозни цени на LNG и ограничениот комерцијален интерес за складирање гас.

ACER проценува дека горната граница на трошоците за полнење на европските складишта во 2026 година достигнала 27 милијарди евра. Иако ова е значително помалку од приближно 100 милијарди евра потрошени за време на енергетската криза во 2022 година, просечната цена на складираниот гас била втора највисока во последната деценија.

Дополнителен притисок доаѓа од глобалниот LNG пазар. Според ACER, конфликтот на Блискиот Исток предизвикал дополнителни трошоци од 18 до 33 милијарди евра за увоз на иста количина природен гас во Европа. Разликата во проценката произлегува од користењето различни референтни цени на холандскиот TTF пазар.

Во средината на октомври, цените на европските гасни пазари се приближиле до 90 евра за MWh, што дополнително ја отежнало економската оправданост на сезонското складирање.

Американскиот LNG покрива околу 30% од европското снабдување

Структурата на европското снабдување со природен гас продолжува да се менува. Американскиот LNG веќе обезбедува околу 30% од вкупното снабдување со гас во ЕУ, додека уделот на рускиот гас, вклучувајќи го и гасоводниот и течниот природен гас, изнесува околу 11%.

Во текот на летото 2026 година, вкупниот увоз на LNG во ЕУ се намалил за 14%. Увозот на руски LNG бил понизок за 2%, а увозот преку руски гасоводи за 3% во споредба со истиот период претходната година.

Истовремено, во ЕУ не пристигнале значајни количини катарски LNG, поради нарушувањата во снабдувањето поврзани со конфликтот на Блискиот Исток и транспортот преку Ормускиот Теснец.

Овие промени ја зголемуваат зависноста на Европа од американските испораки и од конкуренцијата со азиските купувачи на глобалниот LNG пазар.

ACER предупредува дека дополнителните количини што ќе ѝ бидат потребни на Европа во зимските месеци најверојатно ќе мора да се обезбедат главно од САД, особено во услови на намалени катарски испораки и планираното постепено укинување на увозот на руски LNG од јануари 2027 година.

Производството на електрична енергија од гас порасна за 9%

Еден од најзначајните наоди во извештајот е зголемената употреба на природен гас во електроенергетскиот сектор.

Во текот на летото 2026 година, високите температури, сушите и намалените речни водостои го ограничиле производството од хидроелектраните и дел од нуклеарните електрани. Истовремено, топлотните бранови ја зголемиле потрошувачката на електрична енергија за ладење.

Иако производството од соларните електрани помогнало во покривањето на зголемената побарувачка, намаленото производство од хидроелектраните и нуклеарните капацитети довело до поголема употреба на термоелектраните на природен гас и јаглен.

Според ACER, производството на електрична енергија од природен гас во текот на летната гасна сезона се зголемило за речиси 9% во однос на истиот период во 2025 година. Само во август растот достигнал 20%.

Ова ја потврдува важната улога на природниот гас во формирањето на големопродажните цени на електричната енергија, особено во часовите кога производството од обновливите извори и другите капацитети не е доволно за покривање на побарувачката.

Сепак, европската потрошувачка на природен гас останува околу 20% пониска отколку пред енергетската криза во 2022 година, што делумно го намалува ризикот од недостиг.

ACER оценува дека состојбата во зимата 2026/2027 ќе зависи од временските услови, глобалната достапност на LNG и конкуренцијата со азиските пазари. Пониските резерви и повисоките увозни трошоци ја зголемуваат изложеноста на европските потрошувачи и индустријата на нови ценовни шокови.

ECI

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *