Финалната енергетска потрошувачка во домаќинствата во Европската Унија во 2024 година изнесувала 507 килограми нафтен еквивалент по жител, што претставува намалување од 9% во споредба со 2019 година.
Според најновиот извештај на Eurostat за напредокот кон Целта за одржлив развој 7, достапна и чиста енергија, домаќинствата учествуваат со приближно една четвртина во вкупната финална енергетска потрошувачка во ЕУ.

Енергијата во домовите најмногу се користи за греење и ладење, подготовка на храна и топла вода, осветлување и работа на електричните апарати.
Енергетската ефикасност ја намалува потрошувачката
Во периодот од 2009 до 2024 година, вкупната енергетска потрошувачка на домаќинствата во ЕУ се намалила за 13,1%. Во истиот период, населението на Унијата се зголемило за околу 9 милиони жители, односно за 2%.
Според Eurostat, подобрувањата во енергетската ефикасност, особено кај греењето на просторот, го надминале влијанието од растот на населението и зголемувањето на бројот и површината на станбените објекти.
Сепак, податоците не се температурно коригирани. Тоа значи дека дел од годишните промени во потрошувачката се резултат и на временските услови. Повеќе од 60% од енергијата во европските домаќинства се користи за греење, поради што потоплите или постудените зими имаат значително влијание врз резултатите.
Големи разлики меѓу северот и југот на Европа
Потрошувачката по жител значително се разликува меѓу земјите членки. Домаќинствата во јужна Европа генерално трошат помалку енергија од оние во северниот дел на континентот, главно поради поблагата клима и помалата потреба за зимско греење.

Во 2024 година, најниската потрошувачка била регистрирана во Малта, 214 килограми нафтен еквивалент по жител. Во изминатите пет години, најголемо подобрување на овој показател оствариле Холандија и Ирска.
Сепак, пониската потрошувачка не секогаш значи и повисока енергетска ефикасност. Врз резултатите влијаат климата, квалитетот на објектите, приходите на домаќинствата, цените на енергијата и можноста граѓаните да обезбедат соодветна температура во своите домови.
Енергетската сиромаштија останува над нивото од 2019 година
Во 2024 година, 9,2% од населението на ЕУ изјавило дека не може соодветно да го загрее својот дом. Ова е подобрување во однос на 2023 година, кога учеството изнесувало 10,6%, но состојбата сè уште е значително полоша од периодот пред енергетската криза.

Кај населението со приходи под прагот на сиромаштија, проблемот е многу поизразен. Речиси една петтина, односно 19,7%, не можеле да си дозволат соодветно загреан дом. Кај граѓаните со приходи над прагот на сиромаштија, ова учество изнесувало 7,1%.
Највисоки стапки во 2024 година биле регистрирани во Бугарија и Грција, со по 19%, потоа во Литванија со 18%, Шпанија со 17,5% и Португалија со 15,7%.
ЕУ сè уште е далеку од целта за 2030 година
Вкупната финална енергетска потрошувачка во ЕУ во 2024 година изнесувала 900,4 милиони тони нафтен еквивалент. Тоа е зголемување од 0,8% во споредба со 2023 година.
Целта на ЕУ е финалната потрошувачка до 2030 година да се намали на најмногу 763 милиони тони нафтен еквивалент. Eurostat оценува дека досегашниот напредок не е доволен и дека ќе бидат потребни дополнителни подобрувања во енергетската ефикасност и во начинот на користење на енергијата.
Намалувањето на потрошувачката во домаќинствата е позитивен долгорочен тренд, но податоците за енергетската сиромаштија покажуваат дека енергетската транзиција мора истовремено да обезбеди поефикасни објекти и достапна енергија за граѓаните.
ECI

