Како 100 милијарди евра ја менуваат иднината на Европа

септември 2, 2026

Групацијата на Европската инвестициска банка во 2025 година потпиша рекордни 100 милијарди евра ново финансирање. Но, значењето на оваа сума не е само во нејзиниот обем.

Распределбата на капиталот покажува како Европската Унија ги пренасочува своите приоритети кон зелена транзиција, енергетска сигурност, достапно домување, водна отпорност и одбранбена автономија.

Новиот Извештај за одржливост на Групацијата ЕИБ за 2025 година, покажува дека банката сè повеќе ја презема улогата на стратешки инвестициски механизам на Европската Унија, а не само на традиционален кредитор.

За првпат, Групацијата спроведе и проценка на двојна материјалност, преку која ги анализира влијанијата на своето работење врз животната средина и општеството, но и финансиските ризици и можности што произлегуваат од прашањата поврзани со одржливоста.

Рекордни 100 милијарди евра насочени кон новите европски приоритети

Од вкупното финансирање потпишано во 2025 година, 57 милијарди евра биле наменети за поддршка на зелената транзиција. Со тоа, климатските и еколошките инвестиции учествувале со околу 57% во вкупното финансирање на Групацијата.

Од 2021 година, ЕИБ поддржала инвестиции проценети на околу 740 милијарди евра, што ја задржува институцијата на пат кон целта да мобилизира еден трилион евра зелени инвестиции до 2030 година.

Истовремено, ЕИБ обезбедила рекордни 33 милијарди евра за енергетската сигурност на Европа. Според извештајот, ова финансирање поддржува вкупни инвестиции од 108 милијарди евра во енергетска инфраструктура, мрежи, складирање и други проекти што треба да ја намалат зависноста од фосилни горива.

Банката во 2025 година ја издала и првата наднационална обврзница усогласена со Европскиот стандард за зелени обврзници. Побарувачката од инвеститорите надминала 40 милијарди евра, што укажува дека интересот за кредибилни и стандардизирани зелени финансиски инструменти останува исклучително висок.

Интензитетот на емисиите кај електроенергетските проекти е намален за околу 80%

Еден од најсилните показатели во извештајот е промената во структурата на енергетското портфолио на ЕИБ.

Просечниот интензитет на емисиите на стакленички гасови кај проектите за производство на електрична енергија во портфолиото на Групацијата се намалил за приближно 80% меѓу 2018 и 2025 година.

Намалувањето следува по одлуката на ЕИБ од 2020 година постепено да ја прекине поддршката за производство на електрична енергија од фосилни горива без мерки за намалување на емисиите и значително да го зголеми финансирањето на обновливите извори.

Овој податок покажува дека политиката на една голема финансиска институција може суштински да го промени профилот на проектите што се реализираат. Преку условите за финансирање, ЕИБ не го следи само процесот на декарбонизација, туку директно влијае врз неговата динамика.

Следната фаза: повеќе адаптација и поедноставни процедури

Во 2026 година започнува примената на втората фаза од Патоказот на ЕИБ како климатска банка, која го опфаќа периодот до 2030 година.

Новата фаза предвидува двојно зголемување на сегашното финансирање за приспособување кон климатските промени, поедноставување на барањата за компаниите и забрзување на инвестициите во чисти технологии, енергетска сигурност и декарбонизација на индустријата.

Најважната порака од извештајот е дека европската зелена транзиција повеќе не се разгледува изолирано. Таа станува дел од поширока политика што истовремено ги опфаќа конкурентноста, домувањето, водата, безбедноста и стратешката автономија.

Рекордните 100 милијарди евра покажуваат колкав капитал може да биде насочен кон оваа трансформација. Вистинскиот тест, сепак, ќе биде колку брзо финансирањето ќе се претвори во нови мрежи, производствени капацитети, енергетски ефикасни домови и инфраструктура отпорна на климатските промени.

ECI

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *