Полска останува најзависна од јаглен, пред Чешка, Бугарија и Германија, додека девет земји членки веќе немаат производство од овој извор
Уделот на јагленот во производството на електрична енергија во Европската Унија се намалил на историски најниски 9,2% во 2025 година, но разликите меѓу земјите членки остануваат исклучително големи.
Додека во Полска јагленот сè уште обезбедувал повеќе од половина од електричната енергија, во девет земји членки во текот на 2025 година веќе не било регистрирано производство од јаглен во месечната база на Eurostat.
Најголема зависност имала Полска, каде што јагленот и произведените јагленови гасови учествувале со 51,1% во нето-производството на електрична енергија. Следуваат Чешка со 33,7%, Бугарија со 22% и Германија со 21,4%.
Полска далеку над европскиот просек
Во Полска во 2025 година од јаглен биле произведени приближно 82.264 GWh електрична енергија, од вкупно 161.051 GWh. Тоа е повеќе од една третина од целото производство од јаглен во ЕУ.
Германија, како најголем електроенергетски систем меѓу земјите со активни термоелектрани на јаглен, произвела околу 95.541 GWh. Иако германското производство било поголемо од полското во апсолутен износ, неговиот удел во националниот микс бил значително понизок – 21,4%.
Чешка произвела околу 24.012 GWh од јаглен, што претставувало 33,7% од нејзиното производство. Во Бугарија уделот изнесувал 22%, со производство од приближно 8.083 GWh.

Девет земји без производство од јаглен
Во Франција, Португалија, Шведска, Естонија, Кипар, Латвија, Литванија, Луксембург и Малта во месечната база на Eurostat не е регистрирано производство на електрична енергија од јаглен и произведени јагленови гасови во 2025 година.
Ова не значи дека сите овие земји целосно престанале да користат јаглен во индустријата или во други сектори. Податокот се однесува само на производството на електрична енергија.
Шест земји го концентрираат користењето кафеав јаглен
Според прелиминарните годишни податоци на Eurostat, Германија учествувала со 46% во вкупната потрошувачка на кафеав јаглен во ЕУ во 2025 година.
Следуваат:
- Полска со 21%;
- Чешка со 13%;
- Бугарија со 10%;
- Романија со 7%;
- Грција со 3%.
Овие шест држави практично ја концентрираат целата потрошувачка на кафеав јаглен во ЕУ. Поради ниската енергетска вредност и високите транспортни трошоци, кафеавиот јаглен најчесто се користи во електрани блиску до рудниците во кои се ископува.
Кај камениот јаглен, Полска учествувала со 45%, а Германија со 23% во вкупната потрошувачка на ЕУ. Следуваат Холандија, Франција, Белгија и Италија, секоја со удел меѓу 3% и 7%.
Најниско ниво во историјата на ЕУ
Во 2025 година камениот јаглен обезбедил 105.601 GWh, односно 3,7% од вкупното бруто-производство на електрична енергија во ЕУ. Кафеавиот јаглен учествувал со 154.186 GWh или 5,5%.
Заедничкиот удел првпат се спушти под 10% во 2024 година, а во 2025 година падна на ново историски најниско ниво од 9,2%.
Во 1990 година јагленот обезбедувал повеќе од една третина од производството на електрична енергија во ЕУ. Денес неговата употреба е концентрирана во мал број држави, но во Полска, Чешка, Бугарија и Германија тој и понатаму претставува значаен дел од националното производство.
Падот на јагленот се вклопува во поширокиот тренд на раздвојување на економскиот раст од емисиите во ЕУ: во првиот квартал од 2026 година емисиите се намалиле за 1,2%, додека економијата пораснала за 0,8%
Методолошка напомена: главниот европски показател од 9,2% се однесува на бруто-производството од камен и кафеав јаглен. Споредбата по држави е пресметана од месечната база nrg_cb_pem на Eurostat и се однесува на нето-производството во категоријата „јаглен и произведени јагленови гасови“.
ECI

