Компании од САД влегуваат во мегапроектот „Ѓердап 3“ – најголемиот систем за складирање енергија во регионот

јуни 6, 2026

Министерството за рударство и енергетика на Србија објави јавен повик за изразување интерес за избор на снабдувач кој ќе биде партнер во реализацијата на реверзибилната хидроелектрана „Ѓердап 3“. Проектот е означен како стратешки важен за енергетската сигурност на Србија, стабилноста на електроенергетскиот систем и интеграцијата на обновливи извори со голем капацитет.

Министерството за рударство и енергетика на Србија објави јавен повик за изразување интерес за учество во постапка за избор на снабдувач кој ќе биде партнер во реализацијата на проектот Пумпно Акумулациона Хидроелектрана – Ѓердап 3, односно реверзибилната хидроелектрана „Ѓердап 3“.

Повикот е објавен врз основа на Договорот меѓу Владата на Србија и Владата на Соединетите Американски Држави за стратешка соработка во областа на енергетиката во Србија, кој стапил во сила на 28 март 2025 година.

Според повикот, јавниот повик е наменет за заинтересирани компании од Соединетите Американски Држави, кои треба да изразат интерес за учество во постапката за избор на снабдувач за реализација на проектот.

Проект од стратешко значење за Србија

Во повикот се наведува дека Србија го идентификувала проектот РХЕ „Ѓердап 3“ како проект од стратешко значење за енергетската сигурност на земјата, стабилноста на електроенергетскиот систем и интеграцијата на обновливи извори со голем капацитет.

Станува збор за комплексен пумпно-акумулациски хидроенергетски систем, кој треба да обезбеди флексибилност и стабилност на системот преку складирање електрична енергија во периоди на ниска потрошувачка и нејзино враќање во системот во периоди на зголемена потрошувачка.

Со други зборови, „Ѓердап 3“ не е само нов производствен капацитет, туку огромна инфраструктура за складирање и управување со електрична енергија. Токму таквите капацитети стануваат сè поважни во електроенергетските системи со поголем удел на фотонапонски електрани и ветерни електрани.

Локација на Дунав, возводно од „Ѓердап 1“

Проектот е планиран во источна Србија, возводно од постојната хидроелектрана „Ѓердап 1“, на дел од реката Дунав кој претставува државна граница со Романија.

Според описот во јавниот повик, „Ѓердап 3“ е замислен како отворен систем што ќе ја поврзе реката Дунав со еден или повеќе горни акумулациски базени во планинскиот масив Северен Кучај, на десниот брег на реката.

Главните елементи на проектот треба да ги опфатат горните акумулации Песача и Бродица, брани и придружни хидраулични објекти, систем на тунели за зафат и испуштање вода, подземна или надземна машинска зграда со пумпно-турбински агрегати, како и придружна електромашинска, хидромашинска и енергетска инфраструктура, вклучително и приклучување на преносниот систем.

Конечната моќност ќе се дефинира во следната фаза

Во повикот се наведува дека проектот првично бил разгледуван со повеќе варијанти на инсталирана моќност и режими на работа, вклучително и дневно и сезонско складирање енергија. Конечната конфигурација, бројот на агрегати, инсталираната моќност и големината на акумулациите ќе се дефинираат во следната фаза на развој, преку подготовка на студија за изводливост и почетна инженерска документација.

Ова е важен дел од повикот, бидејќи покажува дека Србија во оваа фаза не избира само изведувач за градба, туку партнер кој ќе учествува во инженерското обликување, техничката оптимизација и подготовката на проектот за реализација.

Токму затоа „Ѓердап 3“ се третира како енергетски мегапроект. Во претходните технички разгледувања за овој проект се споменуваа решенија со капацитет до 2.400 MW, што би го поставило „Ѓердап 3“ меѓу најголемите пумпно-акумулациски хидроенергетски проекти во регионот. Во поновите разгледувања, според јавно достапни информации, се споменуваат и варијанти од 1.400 MW, 1.800 MW и 2.400 MW, при што помалата варијанта би имала национално значење, средната регионално, а најголемата би имала пошироко регионално влијание врз електроенергетскиот систем.

Прва фаза од постапката

Повикот претставува прва фаза од постапката. Компаниите кои ќе достават писмо за интерес и ќе ги исполнат условите ќе формираат група на економски оператори, до кои потоа ќе биде испратена покана за учество во следната фаза од постапката.

Од заинтересираните компании се бара релевантно искуство во реализација на хидроенергетски или сродни енергетски инфраструктурни проекти во последните 15 години, вклучително и управување со фаза на почетна инженерска документација и изведба на работи според моделот инженеринг, набавка и изградба.

Во повикот се наведува дека искуството треба да се однесува на проекти кои по обем и сложеност одговараат на предметот на постапката, со инвестициска вредност поголема од една милијарда евра.

Рок за доставување интерес до 25 јуни

Писмата за интерес треба да се достават најдоцна до 25 јуни 2026 година до Министерството за рударство и енергетика на Србија. Прашања во врска со повикот можат да се поставуваат до 19 јуни 2026 година.

По истекот на рокот, владината работна група треба да ги разгледа пристигнатите писма, да формира листа на компании кои навремено доставиле интерес и ги исполнуваат условите, а потоа до нив да испрати покана со проектна задача за учество во следната фаза.

„Ѓердап 3“ како тест за следната фаза од енергетската транзиција

РХЕ „Ѓердап 3“ е пример за новата фаза во развојот на електроенергетските системи во регионот. Со растот на производството од ФН електрани и ветерни електрани, сè поважни стануваат капацитетите што можат да складираат енергија, да обезбедат флексибилност и да ја поддржат стабилноста на мрежата.

Затоа значењето на „Ѓердап 3“ не е само во новата инсталирана моќност што допрва ќе се утврдува, туку во неговата системска улога. Проектот треба да помогне Србија да добие поголема сигурност во снабдувањето, подобро балансирање и поголем простор за интеграција на обновливи извори.

За Западен Балкан, ова е јасен сигнал дека енергетската транзиција повеќе не се сведува само на изградба на нови производствени капацитети. Следниот чекор се големи инвестиции во складирање, флексибилност, преносна инфраструктура и подобро управување со електроенергетскиот систем.

Редакција

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *