Србија е на пат до 2030 година да достигне најмалку 3,5 GW нови капацитети од обновливи извори на енергија, преку комбинација на приватни инвестиции, проекти на Електропривреда Србије (ЕПС), како и раст на бројот на купувачи-производители и активни купувачи.
Министерката за рударство и енергетика Дубравка Ѓедовиќ Хандановиќ, изјави на конференцијата „ОИЕ Србија 2026“ дека во изминатите четири години капацитетот на соларните и ветерните електрани во земјата пораснал од околу 400 MW на повеќе од 1,3 GW. До крајот на 2026 година се очекува тој да се приближи до 1,5 GW.
Аукциите донесоа 1,2 GW нови проекти
Преку двата круга аукции за обновливи извори поддржани се 17 нови соларни и ветерни електрани со вкупен капацитет од околу 1,2 GW и проценета инвестициска вредност од близу 1,5 милијарди евра.

Девет од овие електрани веќе се приклучени на мрежата, додека преостанатите проекти треба да донесат уште околу 784 MW. Според Министерството, само постојното портфолио на приватни инвестиции треба да овозможи најмалку 2,3 GW соларни и ветерни електрани на мрежата.
Дополнителен раст се очекува од купувачите-производители, кои до 2030 година би можеле да додадат најмалку 300 MW, како и од индустриските компании преку моделот на активен купувач и од новите инвестиции на ЕПС во обновливи извори.
Повеќе од 12 GW проекти бараат простор во мрежата
Брзиот раст на интересот за нови проекти истовремено создава притисок врз електроенергетската мрежа. Во моделите за развој на преносната мрежа во моментов се наоѓаат повеќе од 12 GW проекти, значително повеќе од капацитетот што системот може да го интегрира во оваа фаза.
Поради тоа, следните прозорци за приклучување се поместени до септември 2029 година, со цел да се утврди кои проекти реално напредуваат кон изградба, а кои само резервираат мрежен капацитет.
Министерката нагласи дека новата фаза на енергетската транзиција не може да се сведе само на изградба на нови соларни и ветерни капацитети.
За стабилен систем, според неа, паралелно ќе бидат потребни батериски системи за складирање, реверзибилни хидроелектрани, флексибилно производство, активни купувачи и посилно поврзување со регионалниот и европскиот пазар на електрична енергија.
Нови правила за побрз развој на ОИЕ
Србија подготвува и измени на Законот за користење обновливи извори на енергија. Нацртот е подготвен за јавна расправа, а планирано е усогласување со европските директиви, воспоставување подрачја за забрзан развој на ОИЕ и поедноставување на процедурите за издавање дозволи.
Министерството оценува дека целта од најмалку 3,5 GW нови обновливи капацитети до крајот на деценијата е реална, но дека растот на производството мора да биде проследен со инвестиции во мрежата, складирањето и флексибилноста на електроенергетскиот систем.
ECI

