Дата-центрите не ја потрошија водата од Дунав

август 13, 2026

Дунав на почетокот од август влегол во Романија со проток од само 1.550 кубни метри во секунда, но на социјалните мрежи почнаа да се шират тврдења дека недостигот од вода го предизвикале дата-центрите за вештачка интелигенција во Германија.

Хидролозите го отфрлаат ова објаснување: дури и во крајно теоретско сценарио, вкупната потрошувачка на вода од дата-центрите во пет земји по горниот тек би претставувала занемарлив дел од вообичаениот проток на реката.

Вистинската причина е тешката суша што зафати голем дел од сливот на Дунав, во комбинација со недоволните снежни врнежи во Алпите и Карпатите во текот на зимата. Тоа значително го намалило дотокот од големите притоки од кои зависи количеството вода што пристигнува во Романија.

Според анализа на EUalive, заснована врз истражување на романскиот медиум PressOne, хидролозите истовремено се справуваат со две прашања: еден од најниските водостои на Дунав досега и бранот дезинформации за причините за кризата.

Врнежите во Романија не можат да ја заменат водата што недостига

Нискиот водостој предизвика недоумица бидејќи во Романија со месеци имало врнежи, а летото било релативно посвежо во споредба со претходните години. Меѓутоа, врнежите во самата земја имаат ограничено влијание врз вкупниот проток на Дунав.

Кај Базијаш, каде што реката од Србија влегува во Романија, протокот на почетокот од август изнесувал околу 1.550 кубни метри во секунда. До Келераш, откако Дунав примил вода од романските и бугарските притоки, тој се зголемил на само 1.750 кубни метри во секунда.

Оваа разлика покажува колку е ограничен придонесот на локалните реки кога целиот слив е погоден од суша. Реките Жиу, Олт и Арџеш, кои се влеваат во Дунав пред Келераш, обезбедуваат само околу 10% од протокот. Дури и со притоките од Бугарија, нивниот заеднички придонес во август е само малку над 15%.

Во сегашните услови, романските и бугарските реки го зголемиле протокот на Дунав меѓу Базијаш и Келераш за приближно 11,4%. Поради тоа, дури и обилните врнежи во јужна Романија не можат да го надоместат огромниот недостиг на вода од горниот тек.

Дунав зависи од своите големи притоки

Најголем дел од водата што пристигнува во Романија потекнува стотици километри погоре по течението. Реките Ин, Сава, Драва и Тиса во нормални услови обезбедуваат повеќе од половина од протокот на Дунав измерен кај Базијаш. Значителен дел од преостанатото количество доаѓа од притоките во Австрија, Унгарија, Словачка и Србија.

Неколку од овие реки исто така се погодени од тешка суша. Драва, чиј вообичаен придонес е приближно еднаков на вкупниот доток од сите романски притоки пред Келераш, паднала на исклучително ниско ниво. Според извештајот, на одредени места нејзиното корито може да се премине пеш.

Слични услови има и кај други големи притоки во Унгарија и Србија. Со толку голем недостиг од горниот тек, дури и исклучително високи протоци на романските реки не би биле доволни за враќање на Дунав на нормалното ниво.

Сушата се протега од јужна Германија, преку Австрија и Унгарија, до Словенија, западна Романија и северна Бугарија. На кризата ѝ претходела зима со значително помалку снег од вообичаеното во Алпите и Карпатите, со што се намалила количината на вода од топењето на снегот што вообичаено ги одржува реките во текот на летото.

Колку вода навистина трошат дата-центрите?

Едно од најупорните тврдења на романските социјални мрежи е дека дата-центрите за вештачка интелигенција, особено оние во Германија, ја трошат водата што инаку би пристигнала во Дунав.

Бројките не го потврдуваат тоа.

Според податоците наведени во анализата, Германија, Австрија, Унгарија, Словачка и Србија располагаат со приближно 5,8 GW инсталиран капацитет на дата-центри. Од нив, околу 5,5 GW, односно речиси 95%, се наоѓаат во Германија.

Се проценува дека еден типичен дата-центар со моќност од 100 MW троши околу два милиони литри вода дневно. Дел од водата испарува преку системите за ладење, додека дел може да биде вратен во реките како индустриска вода.

Кога сите дата-центри во овие пет земји теоретски би работеле истовремено со полн капацитет, нивната вкупна потрошувачка би изнесувала околу 110 милиони литри дневно. Иако бројката звучи голема, претворена во постојан речен проток таа изнесува само околу 1,3 кубни метри во секунда.

Долгорочниот просечен проток на Дунав во август изнесува приближно 4.095 кубни метри во секунда. Тоа значи дека теоретската максимална потрошувачка на сите наведени дата-центри би изнесувала само околу 0,03% од нормалниот августовски проток на реката.

Дата-центрите можат да создадат сериозен притисок врз локалните водни ресурси, особено кога се концентрирани во подрачја со недостиг од вода. Сепак, нивната вкупна потрошувачка не може да го објасни губењето илјадници кубни метри вода во секунда од Дунав.

Нема докази за големо пренасочување на водата

Хидролозите ги отфрлаат и тврдењата дека големи количества вода биле тајно пренасочени од Дунав за индустриски или други потреби.

Единственото позначајно пренасочување регистрирано во Унгарија во текот на јули било преземено за заштита на биосферен резерват. Според експертите, количеството било премало за да има значително влијание врз вкупниот проток на Дунав.

Наводнувањето, потрошувачката во градовите и недоволното долгорочно управување можат да создадат поголем притисок врз регионалните водни ресурси од дигиталната инфраструктура. Сепак, ниту еден од овие фактори не ја заменува главната причина за сегашната криза: долготрајната суша во најголемиот дел од сливот.

Нискиот водостој го зголемува притисокот врз „Чернавода“

Кризата повеќе не е ограничена само на пловидбата, екосистемите и земјоделството. Таа прерасна во директен ризик за регионалниот електроенергетски систем.

Романската нуклеарна електрана „Чернавода“ користи вода за ладење од еден од ракавите на Дунав, низводно од Келераш. Надлежните институции разгледуваат пренасочување на дел од протокот од ракавот Бала за да обезбедат повеќе вода кон ракавот што ја снабдува електраната.

Ранливоста на „Чернавода“ на долготрајна суша не е ново откритие. Според хидролозите наведени во анализата, ризикот е познат повеќе од 15 години, но сè уште не е спроведено трајно решение.

И нуклеарната електрана „Пакс“ во Унгарија се соочи со нарушување на работата поради нискиот водостој на Дунав. Намалениот проток истовремено го погоди хидропроизводството и ја ограничи пловидбата по повеќе делови од реката.

Рекордно нискиот Дунав, според тоа, не може да се објасни со еден дата-центар, една индустрија или една земја. Станува збор за хидролошка криза на целиот слив, која покажува како намалените снежни врнежи, долготрајната суша и повисоките температури можат истовремено да ги загрозат водните ресурси, производството на електрична енергија и регионалната енергетска сигурност.

ECI

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *