Норвешкиот преносен оператор воведува привремени ограничувања поради ризици за стабилноста на електроенергетскиот систем. На мрежата веќе се приклучени дата центри со моќност од 800 MW, додека за дополнителни 4.200 MW е резервиран капацитет, а барањата за нови приклучувања продолжуваат да растат.
Норвешкиот оператор на преносниот електроенергетски систем Statnett на 9 ноември 2026 година објави дека привремено ги запира новите резервации на мрежен капацитет за дата центри. Одлуката е донесена поради потребата од обезбедување сигурна и стабилна работа на електроенергетскиот систем, во услови на значително зголемен интерес за изградба на нова дигитална инфраструктура.
Мерката опфаќа запирање на новите резервации за приклучување, како и привремен прекин на разгледувањето нови барања за одобрување на техничките карактеристики на постројките. Дополнително, се запира разгледувањето на одредени веќе поднесени барања за постројки што треба директно да се приклучат на преносната мрежа од 420 kV.
Според Statnett, ограничувањата се очекува да бидат укинати најдоцна до 1 август 2027 година, откако ќе се воспостават дополнителни технички правила за безбедно приклучување на големите дата центри. Statnett
Над 31 GW резервиран и побаран приклучен капацитет
Според официјалните податоци на Statnett, на норвешката електроенергетска мрежа во моментов се приклучени дата центри со вкупна моќност од околу 800 MW.
Дополнителни 4.200 MW веќе имаат резервиран капацитет за приклучување, додека барањата за уште 9.100 MW се на листата на чекање. Истовремено, операторот има добиено дополнителни барања за приклучување со вкупна моќност од 18.000 MW.
Вкупно, резервираните капацитети и барањата за нови приклучувања достигнуваат 31.300 MW, односно 31,3 GW. Заедно со веќе приклучените 800 MW, вкупниот евидентиран обем изнесува 32,1 GW.
Овие податоци се однесуваат на приклучна моќност во различни фази на реализација, а не на моментална или очекувана истовремена потрошувачка. Дел од проектите можеби нема да бидат реализирани, додека за други сè уште не се исполнети техничките и административните услови за приклучување.
Сепак, големиот обем на барања укажува на растечки притисок врз електроенергетската инфраструктура, особено во однос на расположливиот мрежен капацитет и можностите за сигурно интегрирање на нови големи потрошувачи.
Стабилноста на електроенергетскиот систем станува главен предизвик
Statnett нагласува дека причината за ограничувањата не е само големината на побараниот приклучен капацитет, туку пред сè специфичните технички карактеристики на дата центрите.
За разлика од традиционалните големи индустриски потрошувачи, дата центрите можат да имаат брзи и значителни промени во оптоварувањето, управувани преку софтверски системи. Дополнително, одредени постројки можат да бидат почувствителни на нарушувања во електроенергетската мрежа.
Овие карактеристики создаваат ризици за стабилноста на системот, особено ако поголем број дата центри истовремено ја намалат потрошувачката или се исклучат од мрежата како реакција на одредено нарушување.
Поради тоа, Statnett подготвува нови технички барања со кои ќе се регулира однесувањето на дата центрите при мрежни нарушувања.
Новите правила ќе ги опфатат условите под кои постројките смеат да се исклучуваат од мрежата, дозволената брзина на промена на оптоварувањето, како и дополнителни технички мерки за намалување на ризикот од осцилации во електроенергетскиот систем.
Предложените барања ќе бидат предмет на јавна консултација и ќе треба да бидат одобрени од норвешкиот регулатор за енергетика RME.
Привремените ограничувања нема да важат за постојните приклучувања и за постројките што веќе ги добиле потребните технички одобренија. Операторот предвидува можност за разгледување и на одредени барања за помали постројки или проекти чие пуштање во работа е планирано во блиска иднина. Statnett
Норвешка подготвува и нови правила за развој на дата центрите
Паралелно со одлуката на Statnett, норвешката влада на 9 ноември најави пошироки мерки за контролиран развој на дата центрите.
Меѓу најважните предлози е воведување посебен систем на дозволи за нивна изградба и работење, со поголемо внимание на општествената корист, дигиталната безбедност и потребите на критичната инфраструктура.
Владата најави и преиспитување на правилата за приклучување на големи потрошувачи, како и можност новите дата центри да преземат поголем дел од трошоците што ги предизвикуваат за развојот на електроенергетската мрежа и управувањето со системот.
Дополнително, ќе се разгледува можноста инвеститорите во големи дата центри да придонесуваат и за изградба на нови производствени капацитети. Меѓу опциите што ги споменува владата се гасни електрани со зафаќање и складирање на јаглерод диоксид, како и ветерни електрани на море.
Одлуката на Statnett покажува дека развојот на вештачката интелигенција и дигиталната инфраструктура сè повеќе зависи не само од расположливоста на електрична енергија, туку и од техничките можности на електроенергетските системи.
Дури и во земји со значително производство од обновливи извори, како Норвешка, приклучувањето на големи нови потрошувачи бара соодветен мрежен капацитет, јасни технички стандарди и механизми за одржување на стабилноста на системот.
Во таа насока, дата центрите во иднина би можеле да имаат и активна улога во управувањето со потрошувачката и обезбедувањето системска флексибилност, доколку нивното оптоварување може контролирано да се приспособува на потребите на електроенергетската мрежа.
ECI

