Сонцето ги оживеа полињата во Замбија

септември 22, 2026

Секое утро, Елизабет Фири од заедницата Каличеро во источна Замбија одела пеш до потокот. Полни кофи, тежок пат назад и повторување на истата работа сè додека земјоделските култури не добијат барем дел од потребната вода.

Тоа се променило во јуни 2025 година, кога нејзината заедница добила систем за капково наводнување напојуван со соларна енергија.

„Сега е многу полесно. Само ги вклучуваме линиите за наводнување“, вели Елизабет.

Она што започнало како решение за недостигот од вода, за кратко време прераснало во нов локален економски модел: повеќе земјоделско производство, нови приходи, соларни замрзнувачи, рибници и можност дел од заработката да се насочи кон следната група земјоделци.

Од кофи со вода до соларно наводнување

Каличеро е дел од земјоделската заедница PAZESA, која обединува 41 член од три заедници во округот Чипангали. Од нив, 28 се жени, кои со години го носеле најголемиот дел од товарот за обработка на земјата и обезбедување вода.

Во јуни 2025 година, заедницата добила грант од 25.000 долари преку проектот Productive Uses of Electricity, што го спроведува UNDP Zambia во рамките на иницијативата Climate Promise.

Со средствата бил поставен самостоен соларен енергетски систем, биле изградени шест бунари и капково наводнување, а биле набавени и два соларни замрзнувачи.

Денес заедницата обработува површина од околу 320 хектари, на која се одгледуваат краставици, домати, пченка, компири и банани. Земјата е иста, како и сонцето, но начинот на кој тие се користат е целосно променет.

Грант од 25.000 долари отвори нова локална економија

Резултатите пристигнале брзо. Од јуни 2025 година, заедницата остварила околу 20.000 долари од продажба на краставици и домати. Бербата на пченка во декември донела уште приближно 13.000 долари.

Бананите, кои сè уште биле во развој, се очекувало да носат дополнителни приходи на секои три месеци.

Но вистинската вредност на проектот не се мери само во количината произведена храна. Сигурниот пристап до вода им овозможил на земјоделците да планираат, да одгледуваат различни култури и да продаваат во периоди кога претходно немале производство.

Соларната енергија не заменила само една физички тешка работа. Таа го намалила ризикот од суша и го претворила земјоделството во постабилен извор на приходи.

Замрзнувачи, рибници и нови извори на заработка

Двата соларни замрзнувачи првично биле набавени за чување риба и земјоделски производи. Жените од заедницата, меѓутоа, пронашле дополнителна примена: започнале да произведуваат и продаваат мраз и замрзнати производи на своите соседи.

Проектот поддржува и 15 рибници во кои се одгледуваат повеќе од 15.000 риби тилапија. Така, истиот соларен систем истовремено обезбедува вода за земјоделството, услови за производство на риба, чување храна и нови мали бизниси.

Во соседната заедница Чингаипе, осум земјоделци одгледуваат краставици, грав, лимони и портокали со наводнување напојувано од два соларни панели.

Една од нив, Мери Банда, својот дел од заработката го искористила за да изгради куќа, да купи предмети за домаќинството и да обезбеди храна за своите внуци.

За неа, соларната енергија не е апстрактна климатска технологија. Таа значи дом, храна и поголема сигурност за семејството.

Модел во кој добивката продолжува да се движи

Третата земјоделска група, Тазвела, била формирана во февруари 2025 година со 12 членови и еден хектар земјиште.

Нивниот модел е дизајниран да продолжи и по завршувањето на првичната финансиска поддршка. Дел од приходите од секоја берба се уплаќаат во заеднички фонд, од кој треба да се финансира следната група земјоделци.

На овој начин, придобивките не остануваат само кај првите корисници, туку постепено се пренесуваат низ заедницата.

Основачот на PAZESA, Пол Фири, има цел до 2030 година да поврзе 10.000 домаќинства во источната провинција на Замбија. Идејата е секоја заедница да стане мал центар за производство на храна, создавање приходи и споделување знаење.

Во Каличеро сонцето повеќе не е само климатски предизвик за сувата земја. Преку соларното наводнување, тоа стана ресурс што носи вода, храна, приходи и нова надеж.

ECI

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *