Август 2026 донесе јасно поскап пазар на електрична енергија во Македонија. Според официјалниот месечен извештај на MEMO, просечната базна цена достигна 136,87 €/MWh, просечната врвна цена изнесуваше 110,5 €/MWh, а вкупниот месечен обем на тргување достигна 199.698,9 MWh. Тоа значи дека август не беше месец на смирување по јулскиот притисок, туку месец во кој македонската берза влезе во повисока летна ценовна зона.

Во споредба со јули, промената е силна. Базната цена се зголеми од 104,76 €/MWh на 136,87 €/MWh, односно за околу 31%. Врвната цена порасна уште повеќе — од околу 71,26 €/MWh во јули на 110,5 €/MWh во август. Тоа покажува дека летниот притисок не остана ограничен на неколку поединечни часови, туку се пренесе и во месечниот просек.

Највисоката часовна цена во август достигна 308,07 €/MWh, додека минималната часовна цена беше 1,5 €/MWh. Распонот меѓу минималната и максималната цена покажува дека волатилноста остана значаен ризик, особено во часовите кога регионалната понуда беше затегната. За разлика од јули, кога просечната цена беше повисока од јуни, но часовниот максимум беше понизок, август донесе и повисок просек и повисок часовен максимум.
Посебно важна е структурата на цените. Во август, off-peak цената изнесуваше 163,2 €/MWh, што е повисоко и од базната цена и од врвната цена. Тоа е силен сигнал дека најголемиот притисок не бил концентриран само во класичните дневни врвни часови, туку и во часовите надвор од peak профилот. Со други зборови, пазарот не бил скап само кога побарувачката е очекувано висока, туку и во периоди кога обично се очекува пониска цена.

Неделната динамика ја потврдува оваа слика. W32 ја отвори августовската анализа со силен ценовен шок: базната цена беше 140,50 €/MWh, а максималната часовна цена достигна 308,07 €/MWh. Потоа W33 донесе корекција, со базна цена од 125,90 €/MWh, но тоа не беше враќање во ниска зона. Напротив, W34 повторно ја крена базната цена на 137,23 €/MWh, а W35 заврши како најсилна недела со 149,05 €/MWh базна цена и највисок неделен обем на тргување од 47.912 MWh.

Ова значи дека август не може да се чита како еден изолиран ценовен скок. Пазарот прво беше погоден од регионалниот шок на почетокот на месецот, потоа кратко се коригираше, но во втората половина повторно се врати во висока зона. Најважната порака е токму тука: корекцијата во W33 не беше доволна за да го врати MEMO на пониско летно ниво.
Европскиот и регионалниот контекст беа клучни. Август беше обележан со екстремни температури, суша и ниски водостои. Европската комисија во август одржа ад-хок состаноци за влијанието на екстремното време врз сигурноста на снабдувањето, посебно во Централна и Југоисточна Европа. Комисијата наведе дека производството на електрична енергија било намалено во дел од земјите поради ниски водостои или високи температури на водата, а посебно беше потенцирана потребата да се зачуваат водните текови на Дунав.

Reuters објави дека европските цени на електрична енергија скокнале поради топлотен бран што ја затегнал понудата, со притисок од ограничено француско нуклеарно производство и слаб ветер во Германија. Тоа е важна порака и за Македонија: кога регионалната понуда се стеснува, а побарувачката за ладење расте, ценовниот притисок се пренесува и кон помалите пазари.
Дополнително, сушата и ниските речни текови не беа локален, туку европски проблем. Copernicus објави дека во август големи делови од централна и источна Европа имале посуви услови од просекот, а до средината на месецот под drought alert биле и делови од Данувскиот басен. European Drought Observatory исто така регистрираше хидролошка суша и ниски речни текови во повеќе делови од Европа, вклучувајќи го и Данувскиот регион.
Во таков контекст, повисоките цени на MEMO не се изненадување. Македонскиот пазар не е изолиран од регионалната слика: цените се формираат во поширок систем на понуда, побарувачка, прекугранични текови и расположливост на производни капацитети. Кога хидрологијата е слаба, кога дел од нуклеарните и термалните капацитети се ограничени, а вечерната побарувачка останува висока, и домашната берза реагира.
Сепак, август има и домашна специфика. Врвната цена остана пониска од базната цена, додека off-peak профилот беше најскап. Тоа укажува дека притисокот не бил само класичен peak-load проблем. Во август, повисоките цени се појавија и во часови надвор од дневниот врв, што може да биде поврзано со регионалниот вечерен профил, намалената флексибилност, часовната структура на понудата и ограничениот простор за евтина енергија во делови од денот.
Главен заклучок
Август 2026 беше месец во кој MEMO јасно влезе во висока летна ценовна зона. Базната цена достигна 136,87 €/MWh, врвната цена 110,5 €/MWh, максималната часовна цена 308,07 €/MWh, а вкупниот обем на тргување речиси 200 GWh.
Главната порака не е само дека август бил поскап од јули. Поважно е што август покажа дека климатските и регионалните фактори, топлина, суша, ниски водостои, ограничена производна флексибилност и повисока побарувачка стануваат сè поважни за цената на електричната енергија и во Македонија.
Затоа август не треба да се чита како краткорочен пазарен инцидент. Тој е уште еден сигнал дека летните месеци сè повеќе носат ценовен ризик кој порано беше типичен за зимските периоди.
ECI

