ADEX Group на 20 октомври 2026 година започна со работа на заедничка платформа за континуирано тргување со електрична енергија на intraday пазарот, која ги опфаќа пазарите на Србија, Словенија и Унгарија. Новиот систем воспоставува единствена техничка и оперативна средина за трите берзи, додека словенечката BSP SouthPool ја презема централната улога во управувањето со секојдневните пазарни операции.
Со воведувањето на заедничката платформа, ADEX Group прави нов чекор во усогласувањето на електроенергетските пазари во Централна и Југоисточна Европа. Промената следува по завршувањето на потребните тестирања и миграцијата на системите, со што тргувањето во тековниот ден преминува во заедничко оперативно опкружување.
ADEX Group ги обединува словенечката берза BSP SouthPool, унгарската HUPX и српската SEEPEX. Групацијата е формирана со учество на операторите на преносните системи ELES, EMS и MAVIR, како и европската берза EPEX SPOT.
Единствена платформа за три национални пазари
Новото решение се заснова на заедничката платформа M7, која овозможува континуирано тргување со електрична енергија во тековниот ден.
Досега пазарните операции се организираа преку одделни национални оперативни структури. Со новиот модел, BSP SouthPool станува единствена оперативна контакт-точка за учесниците на трите пазари.
Тоа подразбира усогласени процедури, заедничко управување со ограничувањата за тргување и поедноставена комуникација со берзанските учесници.
Иако тргувањето продолжува да се одвива на националните пазари, нивното функционирање сега се потпира на заедничка техничка инфраструктура.
Ова е важна разлика: воспоставувањето единствена платформа не значи дека трите пазари се целосно споени во единствена ценовна зона, ниту дека автоматски е воспоставено ново прекугранично пазарно спојување.
Поголема флексибилност за трговците и производителите
Континуираното тргување во тековниот ден има сè поголемо значење за електроенергетските системи со висок удел на обновливи извори.
За разлика од пазарот ден однапред, каде што електричната енергија се тргува врз основа на прогнози за следниот ден, пазарот во тековниот ден овозможува корекција на трговските позиции поблиску до времето на физичката испорака.
Ова е особено важно за производителите од ветерни и фотонапонски електрани, чие производство може да отстапува од претходните прогнози.
Преку тргувањето во тековниот ден, производителите, снабдувачите и трговците можат да ги приспособуваат своите позиции според новите прогнози за производство и потрошувачка, со што се намалува изложеноста на трошоци за дебаланс.
Заедничката платформа на ADEX не ги отстранува ограничувањата на преносната мрежа, но обезбедува поусогласена оперативна средина за учесниците што се активни на повеќе пазари.
ADEX ја зајакнува регионалната пазарна инфраструктура
Според официјалното соопштение, новата платформа претставува дел од пошироките активности за подобрување на ефикасноста, транспарентноста и интеграцијата на електроенергетските пазари во регионот.
Централизацијата на оперативните активности во BSP SouthPool треба да обезбеди поедноставено управување со пазарните процеси и поусогласено искуство за берзанските учесници.
Претседателот на Управниот одбор на ADEX Group, Anže Predovnik, истакна дека обединувањето на континуираното тргување во заедничка средина и централизирањето на оперативните активности создаваат поусогласена и поефикасна рамка за трите пазари.
За Србија, како пазар од Западен Балкан, ова претставува дополнителен чекор во развојот на организираното тргување со електрична енергија и усогласувањето со европските берзански практики.
Сепак, целосната интеграција со единствениот европски пазар зависи и од регулаторните услови, расположливите прекугранични капацитети и спроведувањето на одделните проекти за пазарно спојување.
Со започнувањето на заедничката платформа, ADEX воспоставува заедничка оперативна инфраструктура за тргување во тековниот ден, без да го менува статусот на националните пазари или постојните правила за прекугранична распределба на капацитетите.
ECI

