Нови трансформаторски станици и среднонапонски и нисконапонски мрежи треба да овозможат побрзо приклучување обновливи извори, батерии и полначи за електрични возила
Словенија отвори јавен повик вреден речиси 69 милиони евра за модернизација и проширување на дистрибутивната електроенергетска мрежа во периодот од 2026 до 2030 година.
Средствата се наменети за зголемување на капацитетот, отпорноста и флексибилноста на мрежата, но и за нејзино приспособување кон растечкото производство од обновливи извори, употребата на батериски системи и развојот на електричната мобилност.
Според јавниот повик на словенечкото Министерство за инфраструктура и енергетика, неповратните средства ќе можат да се користат за:
- изградба и надградба на разводни трансформаторски станици;
- изградба и реконструкција на трансформаторски станици;
- изградба на нови нисконапонски мрежи;
- изградба на нови среднонапонски мрежи.
Сите поддржани инвестиции ќе мора да овозможуваат дигитално и паметно управување со електроенергетската мрежа. Тоа значи дека повикот не е насочен само кон изградба на дополнителни водови и станици, туку и кон подобро следење, управување и приспособување на дистрибутивниот систем.
Над 51 милион евра од европските фондови
Вкупниот буџет на повикот изнесува точно 68.971.951,80 евра. Од оваа сума:
- 51.101.278 евра се обезбедени преку Европскиот фонд за регионален развој и Кохезискиот фонд;
- 17.870.673,80 евра претставуваат национално кофинансирање од словенечкиот буџет.
Средствата се дел од словенечката програма на европската кохезиска политика за периодот 2021–2027 и од приоритетот посветен на енергетската транзиција.
Право на пријавување имаат компании што поседуваат значаен дел од електроенергетскиот систем на кој се приклучени крајните потрошувачи и ги исполнуваат условите за природен монопол. Практично, повикот е насочен кон петте словенечки електродистрибутивни компании: Elektro Ljubljana, Elektro Maribor, Elektro Celje, Elektro Gorenjska и Elektro Primorska.
Првиот рок за доставување проекти е 31 октомври 2026 година. Повикот ќе остане отворен до исцрпување на расположливите средства, а најдоцна до 28 февруари 2027 година. Поддржаните инвестиции треба да бидат завршени до 31 март 2030 година.
Мрежата станува централен дел од енергетската транзиција
Новиот повик следува по одлуката од март 2026 година, кога Словенија обезбеди речиси 59 милиони евра од Модернизацискиот фонд за шест проекти во преносната и дистрибутивната мрежа. Вкупната инвестициска вредност на тие проекти изнесуваше околу 174 милиони евра.
Со новите 69 милиони евра, износот на јавното кофинансирање објавено во 2026 година за словенечките електроенергетски мрежи достигнува приближно 128 милиони евра, иако станува збор за два одделни финансиски механизми и различни групи проекти.
Инвестициите покажуваат дека развојот на обновливите извори сè повеќе зависи од способноста на дистрибутивната мрежа да прифати ново производство и потрошувачка. Без нови трансформаторски капацитети, дигитално управување и посилни среднонапонски и нисконапонски водови, приклучувањето соларни електрани, батерии, топлински пумпи и полначи за електрични возила може да стане главно тесно грло на енергетската транзиција.
ECI

