Новиот ECNO Flagship Report 2026 покажува дека Европа напредува, но пребавно: ниту еден од 13-те клучни сегменти на транзицијата не е целосно на потребната патека кон климатска неутралност.
Европската Унија ја забрзува климатската транзиција, но напредокот останува нерамномерен и недоволен за да ја намали зависноста од увоз на енергенси, суровини и технологии.
Според ECNO Flagship Report 2026, повеќе од половина од следените показатели се подобруваат, а речиси една четвртина се „на вистински пат“. Сепак, за првпат од 2023 година, ниту еден од 13-те блокови на транзицијата не се движи со потребната брзина.
Зависноста од увоз останува главната слабост
Во 2025 година, ЕУ потрошила речиси 400 милијарди евра за увоз на фосилни горива. Тоа ја покажува централната порака на извештајот: климатската политика веќе не е само прашање на емисии, туку прашање на економска отпорност, конкурентност и енергетска безбедност.
Европа е истовремено изложена на нестабилни цени на нафта и гас, зависност од увозни ѓубрива, критични суровини и чисти технологии. Кина контролира околу 70% од глобалното рафинирање на критичните минерали и голем дел од производството на батерии, соларни компоненти и други технологии потребни за транзицијата.

Обновливите извори растат, но мрежата и електрификацијата заостануваат
Сонцето и ветерот обезбедиле околу 30% од производството на електрична енергија во ЕУ во 2025 година, но за 2030 година потребното ниво е 58%.
Соларната енергија напредува побрзо, додека ветерот заостанува поради бавни процедури, недоволна инфраструктура и послаба динамика на нови проекти.
Истовремено, електрификацијата на транспортот, зградите и индустријата останува слаба точка. Уделот на електричната енергија во финалната потрошувачка во ЕУ повеќе од една деценија стагнира на нешто над 20%, додека во Кина достигнува околу 28%.

Пари, индустрија и суровини: новата трка на транзицијата
ECNO предупредува дека финансиските текови не се доволно усогласени со климатските цели. Иако фосилните субвенции се намалени од кризното ниво, тие во 2024 година сè уште изнесувале околу 97 милијарди евра.
Наместо широка поддршка за потрошувачка на енергија, извештајот препорачува насочување на средствата кон ранливи домаќинства, енергетска ефикасност, реновирање, топлински пумпи и јавен транспорт.
Проблем има и во индустријата. Големите инвестиции во чисти технологии се преполовиле од 10 милијарди евра во 2021 година на 5 милијарди евра во 2025 година, додека јавните вложувања во истражување и развој паднале на најниско ниво од 2015 година.

Кружната економија и храната се дел од отпорноста
Отпорноста на Европа не зависи само од енергетиката. Само 12% од материјалите денес се враќаат назад во економијата преку рециклирање, што ја задржува зависноста од нов увоз на суровини.
Со растот на батериите, електричните возила и соларната индустрија, ова станува сè поголем индустриски ризик.
Земјоделството исто така останува изложено на фосилни горива, особено преку производството на минерални ѓубрива од природен гас.
ECNO препорачува поголема поддршка за одржливи модели на производство и зголемување на органското земјоделство од околу 11% денес на 25% до 2030 година.

Заклучок
Главната порака на извештајот е дека Европа има политики, но нема доволно брза имплементација. Климатската транзиција станува економска стратегија: кој побрзо ќе инвестира во мрежи, електрификација, чисти технологии, кружна економија и отпорно земјоделство, ќе има пониски ризици, поголема индустриска конкурентност и помала зависност од надворешни шокови.
ECI

