Во W26 македонскиот ден-напред пазар влезе во поскап и поактивен летен режим. Базната и врвната цена пораснаа, тргуваните волумени се зголемија, а часовната волатилност остана висока. Главната причина не е само пазарна случајност, туку комбинација од топлотен бран, поголема побарувачка за ладење и поширок ценовен притисок во Европа.
Неделата од 22 до 28 јуни донесе јасна промена на македонскиот ден-напред пазар. По умерените нивоа во претходната недела, MEMO во W26 се помести кон повисока ценовна зона. Но поважно од самиот раст е прашањето зошто се случи тоа.
Одговорот најмногу се гледа во временскиот контекст. Топлотниот бран што ја зафати Европа ја зголеми потребата од електрична енергија за ладење, особено во работните денови. Климатизацијата го засилува дневниот товар, а тоа се пренесува и врз ден-напред пазарот преку повисока побарувачка, повисоки цени и поголема пазарна активност.

Работните денови го носеа ценовниот притисок
Првиот график покажува дека W26 не била рамномерно скапа недела. Ценовниот притисок бил најсилен во работните денови, кога економската активност и побарувачката за ладење се преклопуваат. Токму тогаш базната цена се задржува на повисоки нивоа, додека викендот носи видливо олеснување.
Овој профил е важен затоа што покажува дека растот на цената не е изолиран дневен скок, туку реакција на пазарот на поинаков режим на потрошувачка. Кога температурите се високи неколку дена по ред, климатизацијата не создава само краток пик, туку го менува целиот дневен профил на побарувачката.

Поголемите волумени се сигнал за поголема пазарна активност
Растот на тргуваните волумени не треба да се чита како случајна статистика. Во услови на топлотен бран, снабдувачите и трговците имаат поголема потреба однапред да обезбедат електрична енергија за очекуваната потрошувачка. Затоа ден-напред пазарот станува поактивен.
Тоа е особено важно кај врвната цена и врвните волумени. Кога побарувачката за ладење расте, најголемиот притисок не е само во ноќните или базните часови, туку во дневниот дел од профилот, кога работат и домаќинствата, и услугите, и дел од индустријата. Затоа W26 покажува не само повисока цена, туку и поголем обем на тргување.

W26 беше поскапа, но и пазарно поактивна недела
Споредбата со W25 треба да биде прикажана како краток визуелен пресек, не како долга табела. Главната порака е едноставна: базната цена се помести над 100 €/MWh, врвната цена порасна уште посилно, а волумените се зголемија.
Ова значи дека W26 не е само „недела со повисока цена“. Тоа е недела во која пазарот реагирал на зголемен товар и на поголем ризик во часовите кога системот е најоптоварен. Таквите недели се важни затоа што покажуваат како летните температури сè повеќе стануваат фактор за електроенергетскиот пазар, исто како што зимските температури влијаат врз побарувачката за греење.

Високата волатилност останува клучен ризик
И покрај растот на просечните цени, W26 не покажува едноставно „скап пазар“ во секој час. Напротив, графикот со минимална и максимална часовна цена покажеува дека во истата недела има часови со многу ниска цена и часови со исклучително висок ценовен притисок.
Ова е клучната порака за пазарните учесници. Неделниот просек дава општа слика, но ризикот се создава во часовниот профил. Во летен период, кога сончевото производство, потрошувачката за ладење и вечерниот товар се движат различно во текот на денот, распонот меѓу најниските и највисоките часови станува исто толку важен како и самата просечна цена.

Македонија поскапе, но европскиот притисок беше уште поголем
Во европски контекст, W26 не беше изолиран македонски случај. Топлотниот бран ја зголеми побарувачката за електрична енергија во повеќе земји, а истовремено дел од европските пазари се соочија и со послабо производство од ветер, ограничувања кај дел од конвенционалните капацитети и повисоки цени во вечерните часови.
Затоа MEMO треба да се споредува со Европа, а не да се гледа самостојно. Графикот покажува дека Македонија имаше раст на цената, но во поголем дел од неделата остана под просекот на споредените европски пазари. Тоа значи дека домашниот пазар го следеше регионалниот тренд, но не беше меѓу најскапите.

Најсилниот европски сигнал дојде на 24 јуни
Најдобар ден за европска споредба е 24 јуни, затоа што тогаш ценовниот притисок во Европа беше најјасен. На тој ден повеќе пазари во Централна и Југоисточна Европа беа значително над MEMO, што покажува дека топлотниот бран имал поширок регионален ефект.
Овој график визуелно ја прикажува позицијата на Македонија: цената на MEMO порасна, но остана под нивото на повеќе европски пазари. Тоа е важна нијанса, затоа што без европската споредба текстот би звучел како домашниот пазар да има изолиран ценовен проблем. Податоците покажуваат поинаква слика Македонија беше дел од поширок летен ценовен циклус.
Заклучок
W26 покажува како летните температури сè посилно влијаат врз електроенергетскиот пазар. Топлотниот бран ја зголеми потребата за ладење, ја засили пазарната активност и ги крена базната и врвната цена на MEMO. Истовремено, високата часовна волатилност покажува дека ризикот не е само во просечната цена, туку во распоредот на цените во текот на денот.
Во европски контекст, Македонија не беше меѓу најскапите пазари. И покрај растот на домашната цена, дел од европските пазари имаа уште посилен притисок. Затоа главната порака од W26 е дека македонскиот ден-напред пазар сè повеќе треба да се анализира заедно со временските услови, дневниот товар, часовниот профил и регионалните цени.
ECI

