Светот заштедил 260 милијарди долари: чистата енергија ја намалува зависноста од увоз на фосилни горива

Светот во 2025 година заштедил околу 260 милијарди американски долари благодарение на намалениот увоз на фосилни горива, покажува извештајот World Energy Investment 2026 на Меѓународната агенција за енергетика (IEA).

Според извештајот, оваа заштеда е резултат на инвестициите во чиста енергија реализирани во периодот 2015–2024 година, кои овозможиле поголемо производство од обновливи извори, повисока енергетска ефикасност, побрза електрификација и помала потреба од увоз на нафта, природен гас и јаглен.

Чистата енергија станува економски штит

Овој податок покажува дека чистата енергија веќе не е само климатска политика, туку и директен економски инструмент. Земјите кои инвестираат во обновливи извори, електрификација, енергетска ефикасност, нуклеарна енергија, батерии и електроенергетски мрежи ја намалуваат изложеноста на нестабилните цени на фосилните горива.

Наместо постојано плаќање за увоз на енергенси, дел од трошоците се заменуваат со инвестиции во домашна енергетска инфраструктура. На тој начин, чистата енергија придонесува за помала увозна зависност, поголема енергетска безбедност и посилна економска отпорност.

Кина остварила најголеми заштеди

Најголем ефект од намалениот увоз на фосилни горива е забележан во Кина. Во 2025 година, земјата остварила заштеда од околу 110 милијарди долари.

Главна причина за ова е брзата електрификација, особено преку растот на електричните возила, како и масовното зголемување на производството од обновливи извори. Дополнително, развојот на нуклеарната енергија и подобрувањето на енергетската ефикасност придонесуваат за намалување на потребата од увоз на фосилни горива.

Јапонија и Кореја оствариле заштеди од околу 40 милијарди долари, главно преку комбинација на обновливи извори и нуклеарна енергија. Индија, пак, остварила заштеда од околу 30 милијарди долари, пред сè благодарение на брзиот раст на соларната енергија.

Европската Унија заштедила над 60 милијарди долари

Во Европската Унија, заштедите од намалениот увоз на фосилни горива во 2025 година надминале 60 милијарди долари.

За Европа, ова има посебно значење по енергетската криза и намалувањето на зависноста од руски гас. Енергетската ефикасност, обновливите извори и електрификацијата станаа клучни инструменти за заштита од ценовни шокови и ризици во снабдувањето.

Особено важен тренд е зголемената употреба на топлински пумпи, кои постепено ја намалуваат потрошувачката на фосилни горива во секторот греење. Тоа покажува дека заштедите не доаѓаат само од производството на електрична енергија, туку и од начинот на кој домаќинствата и компаниите ја користат енергијата.

Падот на трошоците ја засилува економската логика

Еден од главните фактори зад овој тренд е силниот пад на трошоците за чисти технологии. Според анализата, трошоците за соларна енергија се намалиле од околу 3 милијарди долари по GW во 2015 година на приближно 0,7 милијарди долари по GW во 2025 година.

Овој пад значи дека земјите денес можат да изградат значително поголем капацитет со помалку капитал отколку пред една деценија. Тоа ја прави чистата енергија не само климатски, туку и економски сè поисплатлива опција.

Порака за земјите од Западен Балкан

Пораката од извештајот е особено важна за земјите кои сè уште имаат висока зависност од увоз на енергија. За економиите од Западен Балкан, инвестициите во обновливи извори, батериски системи, електроенергетски мрежи и енергетска ефикасност можат да значат помали трошоци за увоз, поголема сигурност во снабдувањето и помала изложеност на идни енергетски кризи.

Заштедата од 260 милијарди долари покажува дека енергетската транзиција веќе создава конкретни економски резултати. Во новата енергетска реалност, вредноста на чистата енергија не се мери само преку произведените мегават-часови, туку и преку фосилните горива кои повеќе не мора да се увезуваат.

м-р Виктор Андонов

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *