Имплементацијата на енергетските и климатските политики во земјите потписнички на Енергетската заедница и понатаму покажува мешани, но постепено подобрувачки резултати, како што е истакнато во Извештајот за имплементација на Енергетската заедница за 2025 година.
Клучни индикатори
Вкупно гледано, нивото на усогласеност со енергетското acquis на Европската Унија останува умерено, што укажува дека иако законодавните рамки во најголем дел се воспоставени, практичната имплементација и понатаму заостанува во повеќе клучни сектори.

Развој на пазарот на електрична енергија
Напредокот во секторот на електрична енергија е релативно поизразен во споредба со другите сегменти. Забележани се подобрувања во функционирањето на пазарот на големо, либерализацијата на пазарот на мало и раздвојувањето (unbundling) на операторите на системите.
Сепак, регионалната пазарна интеграција останува ограничена. Прекуграничното пазарно спојување и целосното учество во интегрираниот европски пазар на електрична енергија сè уште се во рана фаза, што ја ограничува ефикасната формирање на цените и регионалната трговија.

Предизвици во гасниот сектор
Гасниот сектор продолжува да покажува послаби перформанси на ниво на регионот. Клучните предизвици вклучуваат:
- Ограничена либерализација на пазарот на мало
- Нецелосно раздвојување на системите (unbundling)
- Зависност од единечни извори на снабдување во повеќе земји
Иако тековните инфраструктурни проекти и интерконекции се очекува да ја подобрат диверзификацијата, регулаторните и пазарните реформи остануваат клучни за воспоставување функционален гасен пазар.

Декарбонизација и енергетска транзиција
Политиките за декарбонизација прикажуваат хетерогена слика:
- Развојот на обновливите извори на енергија напредува, но нерамномерно
- Политиките за енергетска ефикасност покажуваат релативно подобра имплементација
- Рамките поврзани со емисиите, вклучително MRV системите и механизмите за цени на јаглерод, сè уште се недоволно развиени
Ова укажува дека иако транзицијата е започната, таа сè уште нема доволна конзистентност и институционална значајност во регионот.

Перформанси по земји
Значајни разлики и понатаму постојат меѓу договорните страни:
- Одредени земји покажуваат стабилен напредок во пазарните реформи и усогласувањето на политиките
- Други продолжуваат да се соочуваат со структурни бариери, вклучувајќи ограничен институционален капацитет и регулаторни недоследности
Овие разлики ја нагласуваат потребата од покоординиран и усогласен пристап кон имплементацијата на политиките.
Клучен структурен предизвик
Централниот проблем повеќе не е усвојувањето на законодавството, туку неговата ефективна имплементација.
Клучните ограничувања вклучуваат:
- Ограничена независност на регулаторите
- Политичко влијание врз процесите на одлучување
- Слаби механизми за институционално спроведување
Заклучок
Наодите од Извештајот за имплементација на Енергетската заедница за 2025 година потврдуваат дека забрзувањето на енергетската транзиција во Западен Балкан ќе бара:
- Посилно регулаторно спроведување
- Подлабока регионална пазарна интеграција
- Конзистентно усогласување со енергетските и климатските политики на ЕУ
Без соодветно адресирање на овие структурни слабости, регионот ризикува да заостанува и во пазарната интеграција и во процесот на декарбонизација.
Редакција

