Стратешки пресврт: Хрватска и Босна и Херцеговина потпишаа договор за гасоводот „Јужна интерконекција“

април 30, 2026

Во одлучувачки чекор за енергетската безбедност на Балканот, хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ и претседателката на Советот на министри на Босна и Херцеговина, Борјана Кришто, официјално го потпишаа договорот за изградба на гасоводот Јужна интерконекција. Потпишувањето се случи во Дубровник за време на Самитот на иницијативата „Три мориња“, по итните одобренија од двете влади.

Извор: Совет на Министри на Босна и Херцеговина

Опсег на проектот и инфраструктура

Јужната интерконекција е дизајнирана физички да ги поврзе националните гасни мрежи на двете земји, создавајќи отпорен и меѓусебно поврзан енергетски пазар усогласен со политиките на ЕУ.

  • Траса: Гасоводот ќе се протега од Сплит и Загвозд во Хрватска до Посушје, Томиславград, Купрес, Бугојно и Травник во Босна и Херцеговина.
  • Проширување: Планирани се дополнителни краци за Мостар, Ливно, Јајце, Чапљина и Тузла, со што ќе се обезбеди широка покриеност.
  • Извор на снабдување: Проектот го користи стратешкиот ЛНГ терминал на островот Крк, позиционирајќи ја и Хрватска како влезна точка за природниот гас во Југоисточна Европа.

Економски и технички аспекти

  • Финансирање: Секоја земја е одговорна за изградба и финансирање на делот од територијата во сопствените граници.
  • Одржливост: Проектот ќе се реализира врз основа на пазарната побарувачка и обврзувачките алокации на капацитети за да се осигура економска оправданост.
  • Подготвеност за иднината: Покрај природниот гас, инфраструктурата се дизајнира да биде подготвена за водород (hydrogen-ready), поддржувајќи ја долгорочната декарбонизација и транзицијата подалеку од јагленот.

Пресвртница за регионалниот енергетски суверенитет

Потпишувањето на договорот за Јужната интерконекција е повеќе од технички инфраструктурен проект, туку тоа е геополитичка неопходност за Западен Балкан.

  1. Во моментов, Босна и Херцеговина се потпира на една рута и еден извор на снабдување. Овој гасовод воведува диверзификација, ефикасно ставајќи крај на енергетската зависност.
  2. Овој договор го зацврстува статусот на Хрватска како регионален лидер. Со користење на ЛНГ терминалот на Крк, Хрватска не е само транзитна земја, туку централен столб за енергетската стабилност на соседите.

Внатрешни предизвици и политички пречки

И покрај официјалните потписи, останува сериозна загриженост во врска со внатрешната политичка имплементација во БиХ. Проектот моментално е заглавен во „борба“ за институционална контрола.

Постојат несогласувања околу тоа дали со гасоводот треба да управува постојната државна компанија (БХ-Гас) или нов субјект со седиште во Мостар. Оваа етничко-политичка проблем веќе предизвика критики од САД и ЕУ, кои предупредуваат дека создавањето на фрагментирани, етнички контролирани енергетски компании може да доведе до корупција и дополнителни одложувања.

Доколку овие внатрешни спорови не се решат, Јужната интерконекција ризикува да стане закочен проект. Таквиот застој не само што би ја загрозил енергетската безбедност, туку би можел да го забави и процесот на пристапување на БиХ во ЕУ, бидејќи енергетската диверзификација е неспорен услов за интеграција.

Редакција

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *