Просечната големопродажна цена на електричната енергија на австралискиот Национален пазар на електрична енергијa – NEM се намалила за 30% на годишно ниво во првата половина од 2026 година, достигнувајќи 47 долари за мегават-час.
Според полугодишниот извештај на Меѓународната агенција за енергија – IEA, падот на цените бил поддржан од силното производство од обновливи извори и брзото зголемување на батериските капацитети. Само во вториот квартал од 2026 година, просечната големопродажна цена во Австралија била околу 45% пониска во споредба со истиот период претходната година.
Резултатите покажуваат дека батериските системи почнуваат директно да влијаат врз функционирањето на пазарот. Новоинсталираните капацитети придонеле за трикратно зголемување на количината електрична енергија пренесена од дневните кон вечерните часови во првиот квартал од 2026 година.
Батериите се полнат во текот на денот, кога производството од соларните електрани е високо, а цените се ниски. Складираната електрична енергија потоа се испорачува во вечерните часови, кога соларното производство се намалува, а потрошувачката останува висока.
Со ваквото поместување на електричната енергија меѓу различни периоди од денот, Австралија ја намалила потребата од активирање поскапи електрани на гас и јаглен во часовите со висока побарувачка. Тоа придонело за ублажување на ценовните пикови и за намалување на просечната пазарна цена.
Помала изложеност на глобалниот гасен шок
Австралискиот пазар останува изложен на движењето на глобалните цени на природниот гас. Сепак, гасните електрани ја определуваат крајната пазарна цена во помал број часови отколку во некои европски и азиски пазари.
Поради тоа, растот на глобалните цени на гасот имал значително помало влијание врз електричната енергија во Австралија. Според IEA, фјучерсите за електрична енергија на австралискиот NEM по почетокот на гасната криза пораснале за околу 25 долари/MWh во однос на преткризното ниво.
За споредба, растот достигнал речиси 60 долари/MWh во Италија, околу 40 долари/MWh во Обединетото Кралство и приближно 30 долари/MWh во Германија.
Пазарните очекувања за втората половина од 2026 година упатуваат на дополнително намалување на австралиските цени за околу 5% во споредба со истиот период од 2025 година.
Негативните цени остануваат предизвик
И покрај падот на просечната цена, австралискиот пазар сè уште се соочува со големи разлики меѓу дневните и вечерните часови.
Јужна Австралија и сојузната држава Викторија забележале најголемо учество на негативни цени меѓу пазарите анализирани од IEA. Во првата половина од 2026 година, големопродажната цена била под нулата во повеќе од 20% од часовите.
Во Јужна Австралија, бројот на часови со негативни цени сепак не се зголемил во споредба со 2025 година. IEA го поврзува стабилизирањето со брзото зголемување на инсталираниот батериски капацитет, кој презема дел од вишокот електрична енергија во часовите со силно соларно производство.
Истовремено, во првиот квартал биле регистрирани неколку случаи во кои цената во Јужна Австралија надминала 5.000 австралиски долари/MWh. Овие пикови се појавиле во периоди со тесна рамнотежа меѓу понудата и побарувачката и со ограничувања во електроенергетската мрежа.
Батериите стануваат пазарен фактор
Австралискиот пример покажува дека батериското складирање може истовремено да ја зголеми вредноста на соларното производство, да ја намали употребата на поскапи термоелектрани и да ги ограничи вечерните ценовни пикови.
Но резултатите покажуваат и дека батериите сами не можат да ги отстранат сите системски ограничувања. Високото учество на негативни цени и појавата на екстремни пикови укажуваат дека паралелно се потребни инвестиции во електроенергетските мрежи, нови преносни капацитети и дополнителни извори на флексибилност.
Австралија, сепак, дава конкретен пример дека батериите веќе имаат мерливо влијание врз пазарот: електричната енергија произведена во евтините дневни часови се пренесува кон периодите на повисока потрошувачка, со што се намалуваат и просечната цена и зависноста од скапото производство од фосилни горива.
ECI

