UNEP: Сегашните климатски политики го водат светот кон затоплување од 2,6°C

септември 9, 2026

Дури и ако државите целосно ги исполнат националните климатски планови и долгорочните цели за нето-нула емисии, глобалното затоплување би достигнало врв од околу 1,8°C

Сегашните климатски политики го насочуваат светот кон глобално затоплување од околу 2,6°C до крајот на векот, додека надминувањето на границата од 1,5°C веќе се оценува како практично неизбежно, предупредува Програмата на Обединетите нации за животна средина – UNEP.

Според новиот извештај „Limiting Overshoot: Navigating exceedance of 1.5°C and pathways towards return“, глобалните активности за намалување на емисиите на стакленички гасови не биле доволно брзи за да се спречи надминувањето на 1,5°C над прединдустриското ниво во следните неколку години.

Централната проекција на UNEP покажува дека со политиките што во моментов се спроведуваат, глобалното затоплување до 2100 година би достигнало околу 2,6°C. Поради неизвесностите поврзани со идните емисии и реакцијата на климатскиот систем, можниот распон се движи од 1,9°C до 3,6°C.

Ова значи дека светот не е само на пат привремено да ја надмине границата од 1,5°C, туку со сегашното темпо ризикува долгорочно да се стабилизира значително над целта утврдена со Парискиот договор.

Голема разлика меѓу ветувањата и реалните политики

Извештајот покажува дека постојат два одделни проблеми: недоволна амбиција во националните климатски планови и јаз меѓу дадените ветувања и нивното реално спроведување.

Ако целосно се применат најновите национално определени придонеси – NDC, поднесени до септември 2025 година, глобалните емисии би требало благо да се намалат од рекордното ниво во 2024 година на околу 51 милијарда тони CO₂-еквивалент годишно во 2030 година. Но и тоа ниво останува значително над траекторијата потребна за ограничување на затоплувањето.

Истовремено, според политиките што навистина се усвоени или планирани, глобалните емисии до 2030 година нема значително да се намалат, туку ќе останат приближно стабилни.

Дури и едно од најоптимистичките сценарија на UNEP, кое претпоставува целосно исполнување на сите национални климатски планови и долгорочни цели за нето-нула емисии, покажува централен врв на затоплувањето од околу 1,8°C. Проценетиот распон на ова сценарио е меѓу 1,7°C и 2,2°C.

Тоа покажува дека исполнувањето на постојните ветувања е неопходно, но повеќе не е доволно за целосно да се избегне надминувањето на 1,5°C.

Што значи надминувањето на 1,5°C?

Во 2024 година светот првпат забележа цела календарска година со просечна глобална температура повисока за повеќе од 1,5°C во однос на прединдустрискиот период.

Сепак, тоа само по себе не значи дека долгорочната температурна цел од Парискиот договор веќе формално е надмината. Климатските промени се оценуваат преку повеќегодишни просеци, а не врз основа на една календарска година. Новото предупредување на UNEP се однесува на очекуваното надминување на повеќегодишното глобално просечно затоплување.

Според извештајот, надминувањето на 1,5°C не треба да се толкува како ново прифатливо ниво на затоплување. Над оваа граница, ризиците за луѓето, економиите и природата се зголемуваат со секоја дополнителна десетинка од степенот и со секоја година помината над 1,5°C.

Поради тоа, UNEP предлага светот да се насочи кон траекторија на „надминување, врв и намалување“. Тоа подразбира затоплувањето прво да ја надмине границата од 1,5°C, потоа да достигне што е можно понизок врв и на крај, преку длабоко намалување на емисиите, да почне да опаѓа.

Целта останува глобалната температура повторно да се спушти под 1,5°C, но UNEP предупредува дека таквиот исход не е гарантиран.

Нето-нула повеќе не е крајната точка

За ограничување на висината и времетраењето на надминувањето ќе бидат потребни итни и трајни намалувања на емисиите на јаглерод диоксид, метан и другите стакленички гасови.

Достигнувањето нето-нула емисии во овој контекст не претставува конечна цел, туку пресвртна точка. За глобалната температура да почне да се намалува, светот потоа ќе мора да премине кон нето-негативни емисии, односно од атмосферата да отстранува повеќе јаглерод диоксид отколку што испушта.

Главната порака на UNEP е дека очекуваното надминување на 1,5°C не е причина за откажување од климатските цели. Напротив, разликата меѓу врв од 1,8°C и траекторија кон 2,6°C би имала огромни последици за луѓето, природата, инфраструктурата и глобалната економија.

Колку побрзо почнат да се намалуваат емисиите, толку понизок ќе биде врвот на затоплувањето, пократко ќе трае надминувањето и поголеми ќе бидат шансите глобалната температура повторно да се врати под 1,5°C.

ECI

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *