Брзото ширење на соларната енергија отвора ново прашање за енергетската транзиција: што ќе се случи со милионите фотоволтаични панели кога ќе го завршат работниот век? Според Меѓународната агенција за обновлива енергија – IRENA, нивното повторно користење и рециклирање може да создаде нова индустрија, работни места и значителна економска вредност.
Повеќе од 200 милиони тони отпад до 2050 година
Глобалниот соларен капацитет достигна околу 2,4 TW на крајот од 2025 година, а неговото натамошно зголемување постепено ќе создава сè поголеми количества панели што го завршиле работниот век.
IRENA проценува дека отпадот од соларни панели може да порасне од околу 0,2 милиони тони во 2021 година на 4 милиони тони во 2030 година. До 2040 година би можел да се приближи до 50 милиони тони, а до средината на векот да надмине 200 милиони тони.
Материјали вредни шест милијарди долари годишно
Соларните панели содржат стакло, алуминиум, бакар, силициум и сребро, кои со соодветна технологија можат да се вратат во производството. Според проценките на IRENA, обновените метали би можеле да создаваат економска вредност од околу шест милијарди долари годишно до 2040 година.
Рециклираните материјали потенцијално би можеле да обезбедат околу 70% од среброто и приближно 20% од алуминиумот и бакарот потребни за понатамошното ширење на соларната индустрија. На тој начин, старите панели стануваат секундарен извор на суровини, а не само отпад.
Рециклирањето сè уште се соочува со економски пречки
Главниот проблем е што старите панели се распоредени на голем број различни локации, додека количините достапни за обработка сè уште се релативно мали. Во такви услови, вредноста на добиените материјали не секогаш ги покрива трошоците за собирање, транспорт и рециклирање.
Дополнителен предизвик е конструкцијата на панелите. Материјалите се цврсто споени за да издржат неколку децении работа, што го отежнува нивното раздвојување и обновувањето на висококвалитетни суровини.
Потребни се правила за целиот животен циклус
Европската Унија веќе го регулира управувањето со старите панели преку правилата за отпадна електрична и електронска опрема. Политики за проширена одговорност на производителите воведуваат и други пазари, со што производителите или сопствениците добиваат обврска да го финансираат собирањето и третманот.
Пораката на IRENA е дека кружната економија мора да стане составен дел од развојот на соларната енергија: од проектирање панели што полесно се поправаат и рециклираат, до повторна употреба и враќање на материјалите во производството. Така, идниот бран стари панели може да се претвори од еколошки товар во нова економска можност.
ECI

