Македонскиот пазар на струја во 2026: повеќе тргување, пониска цена и раст на агрегаторите

јули 1, 2026

Во првите пет месеци од 2026 година на македонскиот ден-однапред пазар се истргувани 648,6 GWh електрична енергија, околу 20% повеќе од истиот период лани. Во исто време, пондерираната просечна цена е пониска за околу 20%. Податоците на МЕМО покажуваат пазар со поголема ликвидност, повисока домашна покриеност на потрошувачката и растечка улога на агрегаторите.

Македонскиот пазар на електрична енергија во првите пет месеци од 2026 година покажува јасна промена во однос на истиот период од 2025 година: се тргува повеќе електрична енергија, но по пониска просечна цена.

На ден-однапред пазарот, обемот на тргување се зголеми од 538,5 GWh во јануари–мај 2025 на 648,6 GWh во истиот период од 2026 година. Тоа е раст од околу 20,5%. Истовремено, пондерираната просечна цена се намали од 118,6 €/MWh на 94,8 €/MWh.

Повеќе ликвидност на берзата

Најважната промена е што поголемиот обем на тргување не е проследен со повисока цена. Напротив, во 2026 година македонскиот ден-однапред пазар има поголем обем и пониска пондерирана цена.

Тоа укажува на подлабок пазар, со поголема активност на учесниците и поголемо значење на организираното тргување.

Разликата е највидлива во зимските месеци. Во февруари 2025 просечната цена на DAM изнесуваше 157,94 €/MWh, додека во февруари 2026 падна на 70,76 €/MWh. Во април и мај 2026 цената се стабилизираше околу 88–90 €/MWh.

Зошто расте тргувањето

Растот на DAM обемот треба да се чита преку домашната пазарна структура и преку регионалниот контекст.

Домашно, највидлива промена е растот на агрегаторите и виртуелните производители. Во првите пет месеци од 2026 тие учествуваат со околу 430 GWh, наспроти 355 GWh во истиот период од 2025 година.

Месечната динамика е уште појасна: агрегаторите во 2026 се зголемија од 40 GWh во јануари на 131 GWh во мај. Тоа значи дека сè поголем дел од енергијата се пласира преку пазарни механизми.

Дополнително, МЕМО во своја анализа за влијанието на соларната енергија врз ден-однапред пазарот наведува дека со растот на производството од фотоволтаични електрани се зголемува и тргуваниот обем на DAM. Истата анализа посочува дека најниските цени се јавуваат во април, кога потрошувачката е пониска, а производството од фотоволтаици е повисоко.

Ова е важно затоа што соларот во FIT категоријата не ја покажува целата соларна слика. FIT е стара повластена шема. Новите фотоволтаични капацитети и нивното пазарно влијание треба да се бараат пошироко кај независните производители, агрегаторите и пазарните учесници.

Регионалната рамка се менува

Поголемиот обем на домашниот DAM се случува во период кога се менува и регионалната електроенергетска трговија.

Според Energy Community Secretariat, во првиот квартал од 2026 година комерцијалните прекугранични размени меѓу ЕУ и Западен Балкан се намалиле за околу 25%, додека цените во договорните страни биле во просек околу 30 €/MWh пониски од соседните ЕУ пазари. Извештајот наведува дека пазарните текови почнуваат да отстапуваат од историските модели.

Ова создава нова регионална рамка: кога прекуграничната економика се менува, домашните и регионалните организирани пазари добиваат поголемо значење. Затоа растот на МЕМО не треба да се гледа изолирано, туку како дел од поширока промена во трговските текови, ценовните разлики и вредноста на транспарентното пазарно тргување.

ЕСМ останува најголем, но пазарот се шири

ЕСМ останува најголем производител во домашната структура. Во првите пет месеци од 2026 неговото производство е речиси исто како во 2025. Разликата е во тоа што вкупното домашно производство е поголемо, па релативниот удел на ЕСМ е нешто понизок.

Тоа не значи слабеење на ЕСМ, туку проширување на пазарната структура. Во мај 2026, ЕСМ учествува со 44% од домашното производство, додека агрегаторите достигнуваат 28,6%. Тоа е најјасниот сигнал дека пазарот станува поразновиден.

Заклучок

Првите пет месеци од 2026 покажуваат македонски пазар на електрична енергија со поголема ликвидност, пониска просечна DAM цена и поголема домашна покриеност на потрошувачката.

Највидливата домашна промена е растот на агрегаторите. Тие стануваат еден од главните канали преку кои електричната енергија се пласира на пазарот.

Истовремено, променетите регионални текови меѓу ЕУ и Западен Балкан ја зголемуваат важноста на домашните берзи и транспарентното формирање на цена.

Затоа 2026 не треба да се чита само како година со повеќе истргувани мегават-часови. Поважната порака е дека македонскиот пазар постепено преминува кон подлабоко организирано тргување, поголема улога на агрегаторите и посилна врска со регионалните пазарни движења.

м-р Виктор Андонов

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *