МЕМО стана полноправна членка на AIB: македонскиот пазар на зелена енергија чекор поблиску до европска интеграција

мај 20, 2026

Националниот оператор на пазар на електрична енергија – МЕМО официјално стана полноправна членка на AIB (Association of Issuing Bodies), водечката европска асоцијација задолжена за стандардизација и меѓународно признавање на Гаранциите за потекло на електрична енергија (Guarantees of Origin – GOs). Одлуката беше донесена на Генералното собрание на AIB одржано во Атина на 20 мај 2026 година.

Овој чекор претставува значаен институционален напредок за македонскиот електроенергетски сектор и дополнително ја приближува Северна Македонија кон приклучување во европскиот EECS систем (European Energy Certificate System), преку кој се овозможува издавање, трансфер и признавање на гаранции за потекло на електрична енергија произведена од обновливи извори.

На Генералното собрание присуствуваа генералниот директор на МЕМО, Зоран Ѓорѓиевски, и Денко Рафајловски, раководител на Службата за поддршка на обновливи извори на енергија во МЕМО, заедно со претставници на национални издавачки тела, оператори на електроенергетски пазари, регулатори и институции од повеќе европски држави.

Според Ѓорѓиевски, полноправното членство на МЕМО во AIB претставува важен предуслов за интеграција на домашниот систем за гаранции за потекло со европскиот пазар на зелени сертификати.

„Членството во AIB овозможува сигурно, транспарентно и меѓународно признато издавање и тргување со сертификати за зелена електрична енергија. Ова отвора нови можности за производителите на електрична енергија од обновливи извори, снабдувачите и компаниите кои сакаат да докажат користење зелена енергија согласно ESG и декарбонизациските стандарди на Европската Унија“, изјави Ѓорѓиевски.

Во април 2025 година, МЕМО, во соработка со Grexel, една од водечките европски компании во областа на енергетската сертификација го имплементираше електронскиот систем за Регистарот на гаранции за потекло согласно стандардите на EECS и правилата на AIB.

Од тогаш до денес, во системот се издадени околу 500 илјади гаранции за потекло. Секоја гаранција претставува доказ за производство на еден мегават-час електрична енергија од обновливи извори и овозможува следење на потеклото на енергијата од производителот до крајниот потрошувач.

Гаранциите за потекло во Европската Унија имаат сè поголемо значење, особено во контекст на ESG стратегиите, корпоративната декарбонизација и барањата за користење зелена енергија од страна на индустријата и извозно ориентираните компании. За компаниите од Западен Балкан, пристапот до европски признат систем на сертификати може да стане важен елемент за конкурентност на пазарот, особено во период на засилени климатски и регулаторни политики на ЕУ.

AIB, со седиште во Брисел, претставува централна европска организација за енергетска сертификација и управува со AIB Hub платформата преку која се поврзуваат националните регистри на земјите членки. Полното членство на МЕМО практично значи дека Македонија е значително поблиску до целосно интегрирање во европскиот систем за тргување и признавање на гаранции за потекло.

Овој процес се совпаѓа и со пошироката трансформација на македонскиот електроенергетски сектор, кој во последните години бележи забрзан раст на инвестициите во фотонапонски и ветерни електрани, како и постепено усогласување со европското енергетско законодавство и пазарни механизми.

Што значи тоа за Македонија

Ова практично значи дека Северна Македонија се приближува кон создавање функционален пазар за тргување со „зелени сертификати“, односно гаранции за потекло на електрична енергија произведена од обновливи извори. Со приклучувањето кон европскиот EECS систем, домашните производители на електрична енергија од сонце, ветер, хидро и други обновливи извори ќе можат нивните гаранции за потекло да ги продаваат и признаваат на европскиот пазар, што отвора дополнителен извор на приходи покрај самата продажба на електрична енергија. Истовремено, домашните компании и индустриски потрошувачи ќе можат официјално да докажуваат користење зелена електрична енергија согласно ESG, CBAM и декарбонизациските барања на Европската Унија. Во пракса, ова претставува важен чекор кон интеграција на македонскиот електроенергетски пазар со европскиот енергетски и климатски систем, каде што „зелената вредност“ на електричната енергија станува сè поважна економска категорија.

Редакција

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *