Пилот-проектот Project Nexus, вреден 20 милиони долари, треба да покаже дали постојната водна инфраструктура може истовремено да се користи за производство на електрична енергија, намалување на испарувањето и пониски трошоци за одржување.
Калифорнија ја заврши изградбата на Project Nexus – пилот-проект со соларни панели поставени над канал за наводнување во Централната Долина. Новото решение поврзува две инфраструктурни потреби на иста површина: производство на електрична енергија и зачувување на водата.
Проектот е инвестиција од 20 милиони долари, обезбедена од државата Калифорнија. По завршувањето на изградбата започнува тестирањето во реални услови, кое треба да покаже колку електрична енергија можат да произведат панелите и колкаво количество вода може да се зачува преку намалување на испарувањето.

Постојната инфраструктура добива нова функција
Главната предност на концептот е користењето на просторот над веќе изградените канали. За поставување на панелите не е потребно дополнително земјиште, додека каналот, покрај преносот на вода, добива и функција на локација за производство на обновлива енергија.
Сенката од панелите потенцијално може да го намали загревањето и испарувањето на водата. Истовремено, ограничената изложеност на сончева светлина може да го намали растот на вегетацијата во каналот, а со тоа и потребата од негово чистење.

Трошоците за одржување се еден од параметрите што ќе се следат во рамките на пилотот. Операторот Turlock Irrigation District годишно троши милиони долари за одржување на каналската инфраструктура, а истражувањето треба да утврди дали соларното покривање може да намали дел од овие расходи.
Резултатите допрва треба да ја покажат економската оправданост
Project Nexus е партнерство меѓу Калифорнискиот оддел за водни ресурси, Turlock Irrigation District, SolarAquaGrid и Универзитетот на Калифорнија во Мерсед. Покрај производството на електрична енергија и заштедата на вода, ќе се анализира и можното влијание врз квалитетот на водата и ефикасноста на целиот систем.
Претходна анализа на Универзитетот во Мерсед проценила дека поставувањето соларни панели над отворените канали во Калифорнија би можело да спречи испарување на милијарди галони вода годишно. Сепак, резултатите од Project Nexus допрва треба да покажат колкави се реалните придобивки и дали решението може економски да се примени во поголем обем.
За подрачја изложени на суши, високи температури и растечка побарувачка за електрична енергија, соларните канали нудат поинаков пристап. Наместо новите енергетски проекти да бараат дополнителен простор, тие се интегрираат во инфраструктурата што веќе постои.
Калифорнија веќе располага со речиси 17 GW батериски капацитет
Project Nexus е дел од пошироката енергетска трансформација на Калифорнија. Според податоците на државната администрација, од почетокот на мандатот на гувернерот Гевин Њусом во електроенергетскиот систем биле додадени речиси 17.000 MW капацитет за батериско складирање.
Тоа претставува раст од околу 2.100%, додека вкупниот капацитет на новите енергетски ресурси додадени во истиот период надминал 30.000 MW. Брзиот развој на батериите е особено важен за интеграцијата на соларната енергија, бидејќи овозможува дел од производството во текот на денот да се користи во вечерните часови, кога потрошувачката останува висока, а производството од фотоволтаиците се намалува.
Калифорнија сега располага со околу 33% од капацитетот за складирање што, според државните процени, ќе биде потребен до 2045 година за постигнување електроенергетски систем целосно заснован врз чиста енергија.
Две третини од електричната енергија од чисти извори
Во 2023 година, две третини од електричната енергија во Калифорнија биле обезбедени од чисти извори. Според државната администрација, со тоа Калифорнија станала најголемата економија во светот што достигнала такво ниво.
Во текот на 2025 година, електроенергетскиот систем работел со 100% чиста електрична енергија барем во дел од денот речиси секој ден. Тоа не значи дека Калифорнија во текот на целата година била напојувана исклучиво од чисти извори, туку дека во одредени часови производството од овие извори било доволно за покривање на целокупната побарувачка.
Складирањето електрична енергија има клучна улога во продолжувањето на ефектот од високото дневно соларно производство и по зајдисонце. Затоа развојот на батериите и новите модели, како соларните панели над каналите, претставуваат поврзани елементи од истата трансформација.
Речиси една милијарда долари нови инвестиции
Во 2026 година Калифорнија обезбедила и најава за речиси една милијарда долари инвестиции во чисти технологии преку соработка со британската компанија Octopus Energy. Инвестицијата е дел од пошироките напори на државата да привлече капитал во чистата енергија, складирањето и новите енергетски технологии.
Project Nexus е значително помал проект според инвестициската вредност, но неговото значење е во тестирањето нов инфраструктурен модел. Доколку пилотот покаже мерливи заштеди на вода, стабилно производство на електрична енергија и пониски трошоци за одржување, концептот би можел да се примени и на други делови од обемната каналска мрежа на Калифорнија.
На тој начин, просторот над каналите би можел да стане дополнителен енергетски ресурс, без зафаќање ново земјиште и со потенцијална придобивка за водоснабдувањето во услови на сè почести суши и повисоки температури.
ECI

