Соларната енергија го потиснува гасот од глобалниот електроенергетски пазар, покажува анализата на Ember, независен енергетски тинк-тенк што ги следи светските податоци за производство на електрична енергија.
Според анализата, гасот губи удел петта година по ред, додека сонцето станува главен извор за покривање на новата побарувачка за струја.
Уделот на гасот во глобалното производство на електрична енергија се намалил од 23,9% во 2020 година на 21,8% во 2025 година. Иако производството од гас сè уште расте во апсолутни бројки, неговиот пазарен простор се намалува затоа што соларната енергија расте многу побрзо.
Дополнително, во 2025 година, производството од соларни електрани пораснало за 636 TWh, додека производството од гас, пак, се зголемило за само 38 TWh, затоа растот на соларната енергија бил 17 пати поголем од растот на гасот.
Овој раст се поклопува и со извештајот на меѓународната агенција за енергетика кој ги истакнува инвестициите во сончева енергија како двигател на енергетската транзиција.
Соларната енергија го потиснува гасот петта година по ред
Според Ember, гасот губи удел во глобалниот електроенергетски микс петта година по ред. Ова веќе не изгледа како краткорочно движење, туку како структурна промена на пазарот.
Побарувачката за електрична енергија расте, но новата потрошувачка сè повеќе се покрива со сонце и други обновливи извори.
Ова е важно и поради ценовниот ризик од гасот, бидејќи европските примери покажуваат дека чистата енергија може директно да ја намали изложеноста кон скапи горива.
Сонцето покри 75% од новата побарувачка за струја
Најважниот податок во анализата е дека во 2025 година, соларната енергија покрила околу 75% од растот на глобалната побарувачка за електрична енергија. Додека гасот, покрил помалку од 5% од растот на глобалната побарувачка.
Слична логика веќе се гледа и во Европа, каде што поголемото производство од сонце ја намалува потребата од увоз на фосилни горива.
Ова покажува дека соларните електрани веќе не се спореден извор во системот. Тие стануваат главен извор за ново производство на електрична енергија.
Гасот расте побавно од пазарот
Гасните електрани сè уште имаат важна улога во многу електроенергетски системи. Сепак, нивниот удел се намалува затоа што растат побавно од вкупната побарувачка за електрична енергија.
Токму затоа оваа промена е важна. Гасот не исчезнува од системот, но ја губи позицијата како главен извор за нов раст.
Соларната енергија го потиснува гасот затоа што побрзо се гради, побрзо влегува во производство и сè повеќе ја покрива новата потрошувачка.
Речиси половина од економиите го поминале врвот на гасот
Ember наведува дека 61 од 124 економии што користат гас за производство на електрична енергија веќе го поминале својот историски максимум на производство од гас.
Тоа значи дека речиси половина од овие економии веќе не го зголемуваат производството од гас како порано.
Овој податок покажува дека трендот не е ограничен само на Европа или на неколку развиени пазари. Промената е поширока и се гледа на глобално ниво.
Што значи ова за Македонија
Глобалниот тренд што го опишува Ember веќе има јасна локална потврда. Македонија во последната деценија бележи историски раст на сончевата енергија, со 50-кратно зголемување на производството од фотонапонски електрани.
Тоа значи дека и домашниот електроенергетски систем веќе се движи во истата насока како глобалниот пазар. Новата енергија сè повеќе доаѓа од сонце, додека клучниот предизвик повеќе не е само изградба на нови фотонапонски електрани, туку нивна интеграција со батериски системи, флексибилност, мрежни инвестиции и пазарни механизми.
Затоа пораката за Македонија е јасна: сонцето може да биде носител на новиот електроенергетски раст, но стабилен систем ќе бара складирање, хидро, балансирање и посилна мрежа.
Соларната енергија го менува глобалниот пазар
Соларната енергија го потиснува гасот затоа што веќе ја презема улогата на главен извор за покривање на новата побарувачка за струја.
Анализата на Ember покажува дека глобалниот електроенергетски систем влегува во нова фаза. Во таа фаза, растот сè повеќе ќе доаѓа од сонце и други обновливи извори, а не од фосилни горива.
Редакција

